విశాఖపట్నంలోని స్టీల్ ప్లాంట్ క్వార్టర్స్లో చోటుచేసుకున్న ఓ ఘటన స్థానికంగా ఆసక్తికర చర్చకు దారితీసింది. సెక్టార్-8లోని ఓ నివాస గృహంలో కుటుంబ సభ్యులు అనుకోకుండా వాష్రూమ్లో అరుదైన అతిథిని గుర్తించి తీవ్ర భయాందోళనకు గురయ్యారు. మొదట అది పాము అనుకుని ఆందోళన చెందిన కుటుంబ సభ్యులు, చివరకు అది ఉడుము అని తెలిసి ఆశ్చర్యానికి గురయ్యారు. ఈ ఘటనతో కొంతసేపు ఆ ఇంట్లో ఉద్రిక్త వాతావరణం నెలకొంది.
ఇంట్లోని సభ్యుల్లో ఒకరు వాష్రూమ్ వైపు నుంచి అనుమానాస్పద శబ్దాలు వినిపించడంతో పరిశీలించేందుకు వెళ్లారు. తొలుత చుట్టుపక్కల వెతికినా ఏమీ కనిపించలేదు. అయితే శబ్దం వాష్రూమ్ కమోడ్ నుంచి వస్తున్నట్లు గుర్తించి జాగ్రత్తగా పరిశీలించారు. కమోడ్లో కదులుతున్న జీవిని చూసి ఒక్కసారిగా భయంతో వెనక్కి తగ్గారు. తొలుత అది పాము లేదా కొండచిలువ అయి ఉంటుందని భావించినా, ఆకారంలో తేడా ఉండటంతో అనుమానం వ్యక్తం చేశారు. పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా మారవచ్చని భావించి వెంటనే స్నేక్ క్యాచర్కు సమాచారం అందించారు.
సమాచారం అందుకున్న స్నేక్ క్యాచర్ కిరణ్ వెంటనే ఘటనాస్థలికి చేరుకుని కమోడ్లో చిక్కుకున్న జీవిని పరిశీలించారు. ఇప్పటికే వందలాది పాములను రక్షించిన అనుభవం ఉన్న ఆయన కూడా తొలుత ఆశ్చర్యపోయారు. దగ్గరగా పరిశీలించగా అది పాము కాదని, ఉడుము అని గుర్తించారు. అయితే ఉడుమును పట్టుకోవడం అంత సులభం కాదు. బలమైన పట్టు, వేగంగా కదిలే స్వభావం కారణంగా దాన్ని సురక్షితంగా బయటకు తీయడానికి కిరణ్ తీవ్రంగా శ్రమించారు. సుమారు గంటపాటు సాగిన ప్రయత్నాల అనంతరం ఉడుమును ఎలాంటి హాని కలగకుండా చాకచక్యంగా బయటకు తీసి సురక్షిత ప్రాంతంలో వదిలిపెట్టారు. దీంతో కుటుంబ సభ్యులు, స్థానికులు ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.
ఉడుము ప్రకృతిలో ఎంతో కీలకమైన పాత్ర పోషించే సరీసృపంగా గుర్తింపు పొందింది. సాధారణంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, పొలాల గట్లు, రాళ్ల మధ్య, చెట్ల పొదలు వంటి ప్రదేశాల్లో ఇవి ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. భారతదేశంలో ఎక్కువగా కనిపించే ఈ జాతిని “బెంగాల్ మానిటర్ లిజర్డ్”గా పిలుస్తారు. ఇవి వేగంగా పరిగెత్తడం, చెట్లెక్కడం, అవసరమైతే ఈదడం వంటి ప్రత్యేక లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. చిన్న పాములు, ఎలుకలు, పురుగులు, పక్షుల గుడ్లు వంటి జీవులను ఆహారంగా తీసుకోవడం ద్వారా పర్యావరణ సమతౌల్యాన్ని కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
సాధారణంగా వేసవి చివర్లో లేదా వర్షాకాలం ప్రారంభంలో ఉడుములు గుడ్లు పెడతాయి. ఒకేసారి 10 నుంచి 30 వరకు గుడ్లు పెట్టే సామర్థ్యం వీటికి ఉంటుంది. నేలలో గుంతలు తవ్వి లేదా చెదపురుగుల గుట్టల్లో గుడ్లను దాచిపెడతాయి. అక్కడ ఉండే స్థిరమైన ఉష్ణోగ్రత గుడ్ల అభివృద్ధికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా 6 నుంచి 9 నెలల తర్వాత పిల్లలు బయటకు వస్తాయి. పుట్టిన వెంటనే స్వతంత్రంగా జీవనం సాగించడం ప్రారంభిస్తాయి.
ఉడుముల నాలుక పాముల మాదిరిగా రెండుగా చీలి ఉండటం వల్ల వాసనలను సమర్థవంతంగా గుర్తించగలుగుతాయి. ప్రమాదం ఎదురైతే బలమైన తోకతో ప్రత్యర్థులపై దాడి చేయగలవు. కొన్ని ఉడుములు 5 నుంచి 6 అడుగుల పొడవు వరకు పెరుగుతాయి. అయితే సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఇవి మనుషులపై దాడి చేయవు. రెచ్చగొట్టినప్పుడు మాత్రమే ఆత్మరక్షణ కోసం స్పందిస్తాయి. అయినప్పటికీ అపోహల కారణంగా చాలా మంది ఉడుములను హానిచేస్తుంటారు. కానీ వ్యవసాయానికి హాని చేసే ఎలుకలు, పురుగులను తిని రైతులకు మేలు చేసే జీవులుగా ఇవి గుర్తింపు పొందాయి.
భారతదేశంలో ఉడుములు వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం-1972 కింద రక్షిత జంతువుల జాబితాలో ఉన్నాయి. ఉడుములను వేటాడడం, పట్టుకోవడం, చంపడం, గుడ్లు సేకరించడం లేదా వాటి చర్మం, మాంసం కోసం అక్రమంగా వినియోగించడం చట్టరీత్యా నేరం. ఈ నేరం నిరూపితమైతే 3 నుంచి 7 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్షతో పాటు భారీ జరిమానాలు కూడా విధించే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇలాంటి జీవులు కనిపించినప్పుడు వాటికి హాని చేయకుండా సంబంధిత అటవీ శాఖ లేదా నిపుణులకు సమాచారం ఇవ్వడం ద్వారా జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు సహకరించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ALSO READ: పెట్రోల్ డీజిల్ ధరలు పెరగనున్నాయా..?
