- హంపి విఠల ఆలయం సంగీత స్తంభాల అద్భుత గాథ
భారతదేశం అనేది కేవలం పూజా స్థలాల సమాహారం కాదు… అది కళ, విజ్ఞానం, ఆధ్యాత్మికతల సంగమం. మన పురాతన దేవాలయాలు భక్తిని మాత్రమే కాకుండా శాస్త్రీయ ఆలోచనలను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. అలాంటి అద్భుతాల్లో కర్ణాటకలోని హంపి విఠల ఆలయం ఒక అసామాన్య ఉదాహరణ. ఇక్కడ రాళ్లే స్వరాలు పలికించడం మనసును ఆశ్చర్యానికి గురి చేస్తుంది.
కర్ణాటకలోని హంపిలో వెలసిన విఠల ఆలయం విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మించబడిన అద్భుత నిర్మాణం. ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తింపు పొందిన ఈ క్షేత్రం శిల్పకళలోనూ, నిర్మాణ నైపుణ్యంలోనూ విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించింది. ముఖ్యంగా ఈ ఆలయంలోని మహామండపం ప్రపంచాన్ని ఆకర్షించే ఒక విశేషాన్ని తనలో దాచుకుంది.
ఈ మండపంలో కనిపించే స్తంభాలు సాధారణ రాళ్లు కావు. ఒక ప్రధాన స్తంభం చుట్టూ చిన్న స్తంభాలు చెక్కబడి ఉండటం ప్రత్యేకత. వీటిని సరిగమ స్తంభాలు అని పిలుస్తారు. ఈ స్తంభాలను మెల్లగా తాకినప్పుడు వినిపించే స్వరాలు వినేవారిని మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి. గతంలో నృత్యకారులు ఈ స్తంభాల ధ్వనులకు అనుగుణంగా తమ ప్రదర్శనలు ఇస్తూ కళను మరింత ప్రాణవంతం చేసేవారని చరిత్ర చెబుతోంది.
ఈ స్తంభాల రహస్యంపై ఎన్నో కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. లోపల ఖాళీగా ఉంటాయా, లోహం ఉపయోగించారా అనే సందేహాలు చాలా కాలం కొనసాగాయి. కానీ ఆధునిక శాస్త్రవేత్తలు చేసిన పరిశోధనలు ఈ అపోహలను తొలగించాయి. ఈ స్తంభాలు పూర్తిగా గట్టి గ్రానైట్ రాతితోనే తయారయ్యాయని వారు నిర్ధారించారు. రాతిలో శబ్ద తరంగాలు ప్రయాణించే విధానం, స్తంభాల ఆకృతి, పరిమాణం కలిసి ఈ సంగీతాన్ని సృష్టిస్తాయని తెలిసింది.
స్తంభాల పొడవు, మందం, ఆకారం ఆధారంగా వేర్వేరు స్వరాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. తాకినప్పుడు స్తంభం స్వల్పంగా కంపించి ధ్వనిని సృష్టిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ ట్యూనింగ్ ఫోర్క్లా పనిచేస్తుంది. రాతి లోపలి నిర్మాణం ఆ శబ్దాన్ని కొంతసేపు నిలిపి ఉంచుతుంది. ఇదే ఈ అద్భుతానికి ప్రధాన కారణం.
కాలక్రమేణా కొన్ని స్తంభాల్లో పగుళ్లు ఏర్పడడంతో వాటి ధ్వని గుణం తగ్గిపోయింది. ఈ అమూల్య వారసత్వాన్ని రక్షించడానికి ప్రస్తుతం సందర్శకులు స్తంభాలను తాకకుండా నియంత్రణలు అమల్లో ఉన్నాయి. హంపి విఠల ఆలయం కేవలం ఒక దేవాలయం కాదు… అది మన పూర్వీకుల ప్రతిభకు ప్రతీక. రాతిలో సంగీతాన్ని పలికించేంత శాస్త్రీయ అవగాహన కలిగిన వారు మన పూర్వీకులే అని గర్వంగా చెప్పుకునేలా చేసే మహత్తర కట్టడం ఇది. భక్తి, కళ, శాస్త్రం ఒకే చోట కలిసిన ఈ ఆలయం భారతీయ సంస్కృతికి చిరస్మరణీయ చిహ్నంగా నిలిచిపోయింది.
also read: కాపుల్లో చీలిక…!
