Menstrual Leave: మహిళలకు నెలసరి సమయంలో ప్రత్యేక సెలవులు ఇవ్వాలనే అంశంపై దేశవ్యాప్తంగా చాలా కాలంగా చర్చ కొనసాగుతోంది. విద్యార్థినులు, ఉద్యోగాల్లో ఉన్న మహిళలకు నెలసరి రోజుల్లో విశ్రాంతి అవసరమని కొందరు వాదిస్తుండగా, దీనిని చట్టబద్ధంగా తప్పనిసరి చేయడం సరైనదా అనే అంశంపై మరో వర్గం సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో మహిళలకు నెలసరి సెలవులను తప్పనిసరి చేయాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్పై దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఈ అంశంపై విచారణ సందర్భంగా న్యాయస్థానం మహిళల ఉపాధి అవకాశాలపై పడే ప్రభావాన్ని ప్రస్తావిస్తూ ముఖ్యమైన అభిప్రాయాలను వెల్లడించింది.
విచారణ సందర్భంగా మహిళలకు నెలసరి సెలవులను తప్పనిసరి చేస్తూ చట్టం తీసుకువస్తే అది వారి ఉద్యోగ అవకాశాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉందని పేర్కొంది. ఇలాంటి నిబంధనలను చట్టంగా అమలు చేస్తే కొంతమంది యజమానులు మహిళలను ఉద్యోగాల్లోకి తీసుకోవడానికి వెనుకంజ వేయవచ్చని ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మహిళలకు ప్రత్యేకంగా నెలసరి సెలవులు ఇవ్వడం తప్పనిసరి చేస్తే వారు పురుషుల కంటే భిన్నంగా, బలహీనంగా ఉన్నారని భావించే పరిస్థితి కూడా ఏర్పడవచ్చని న్యాయస్థానం సూచించింది. సమాజంలో మహిళలను సమానంగా చూడాలనే లక్ష్యానికి ఇది విరుద్ధంగా మారే అవకాశముందని కూడా వ్యాఖ్యానించింది.
విద్యార్థినులు, ఉద్యోగాల్లో ఉన్న మహిళలకు నెలసరి సమయంలో తప్పనిసరిగా సెలవులు ఇవ్వాలని రాష్ట్రాలకు ఆదేశాలు జారీ చేయాలని కోరుతూ ఒక న్యాయవాది ఈ పిటిషన్ను దాఖలు చేశారు. ఈ పిటిషన్పై విచారణ చేపట్టిన ధర్మాసనం, ఇలాంటి నిబంధనలు చట్టంగా అమలులోకి వస్తే ఉద్యోగాల్లో ఉన్న మహిళల వృత్తి ప్రగతిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది. ఈ కారణాలతో పిటిషన్ను న్యాయస్థానం తోసిపుచ్చింది. మహిళల ఉద్యోగ అవకాశాలు తగ్గే ప్రమాదం ఉందనే అంశాన్ని ప్రధానంగా ప్రస్తావిస్తూ ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు వెల్లడించింది.
విచారణ సమయంలో కొన్ని రాష్ట్రాలు, కొన్ని ప్రైవేట్ సంస్థలు ఇప్పటికే మహిళలకు నెలసరి సమయంలో సెలవులు ఇస్తున్నాయని న్యాయవాది న్యాయస్థానం దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. దీనిపై స్పందించిన ధర్మాసనం, అలాంటి నిర్ణయాలు ఆయా సంస్థలు లేదా ప్రభుత్వాలు స్వచ్ఛందంగా తీసుకునే చర్యలుగా ఉండవచ్చని తెలిపింది. ఈ అంశంపై అవగాహన కల్పించడం, సున్నితంగా వ్యవహరించడం ఒక విషయం కాగా, చట్టబద్ధంగా తప్పనిసరి చేయడం మరో విషయం అని స్పష్టం చేసింది. ఒకసారి చట్టం రూపంలో తప్పనిసరి నిబంధనగా మారితే కొంతమంది యజమానులు మహిళలను ఉద్యోగాల్లో నియమించడానికి సంకోచించే పరిస్థితి ఏర్పడే అవకాశముందని వ్యాఖ్యానించింది.
ఇదిలా ఉండగా నెలసరి పరిశుభ్రత విషయంలో న్యాయస్థానం గతంలోనే కీలక అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేసింది. మహిళల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ఈ అంశం ఒక ప్రాథమిక హక్కుగా పరిగణించాల్సినదని స్పష్టం చేసింది. రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న జీవించే హక్కు, గోప్యత హక్కులో నెలసరి పరిశుభ్రత కూడా భాగమని న్యాయస్థానం పేర్కొంది. ముఖ్యంగా విద్యాసంస్థల్లో చదువుతున్న బాలికలకు అవసరమైన పరిశుభ్రత సౌకర్యాలు అందించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత అని వెల్లడించింది.
విద్యాసంస్థల్లో బాలికలకు ఉచిత పరిశుభ్రత సాధనాలు అందించాలని కోరుతూ దాఖలైన మరో పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా న్యాయస్థానం పలు మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. పాఠశాలల్లో బాలురు, బాలికలకు వేర్వేరు మరుగుదొడ్లు ఏర్పాటు చేయాలని, బాలికలకు అవసరమైన ఫ్రీ శానిటరీ ప్యాడ్స్, టాయిలెట్లు అందించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వాలపై ఉందని స్పష్టం చేసింది. బాలికలకు ఫ్రీ శానిటరీ ప్యాడ్స్ అందించడంలో లేదా టాయిలెట్ల వసతులు కల్పించడంలో విఫలమైతే ప్రభుత్వాలను జవాబుదారులుగా చేస్తామని కూడా న్యాయస్థానం హెచ్చరించింది.
మొత్తంగా చూస్తే నెలసరి సెలవుల అంశంపై చట్టబద్ధ నిబంధన అవసరమా అనే ప్రశ్నపై న్యాయస్థానం జాగ్రత్తగా స్పందించినట్లు కనిపిస్తోంది. ఒకవైపు మహిళల ఆరోగ్యం, గౌరవం, పరిశుభ్రత వంటి అంశాలను ప్రాముఖ్యంగా గుర్తిస్తూ మరోవైపు ఉపాధి అవకాశాలపై ప్రతికూల ప్రభావం పడకుండా చూసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని కూడా ప్రస్తావించింది. మహిళల పట్ల సమానత్వం, గౌరవం కొనసాగాలంటే సమాజంలో అవగాహన పెరగడం కూడా అంతే ముఖ్యమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
ALSO READ: మీ స్కిన్కి న్యాచురల్ గ్లో కావాలంటే రోజూ వీటిని తినండి!
