ఖగోళ శాస్త్ర ప్రపంచంలో గత 20 ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న అత్యంత ఆసక్తికరమైన చర్చల్లో ప్లూటో వివాదం ఒకటి. ఒకప్పుడు సౌర కుటుంబంలోని 9వ గ్రహంగా పాఠ్యపుస్తకాల్లో స్థానం సంపాదించిన ప్లూటోను 2006లో అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య గ్రహాల జాబితా నుంచి తొలగించినప్పటి నుంచి ఈ అంశంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. అయితే తాజాగా నాసా అడ్మినిస్ట్రేటర్ జారెడ్ ఐజాక్మాన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ వివాదానికి మళ్లీ ఊపిరి పోశాయి. అమెరికా సెనేట్ విచారణలో మాట్లాడిన ఆయన.. ప్లూటోకు తిరిగి గ్రహ హోదా ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని చెప్పడంతో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు, అంతరిక్ష పరిశోధకులు, శాస్త్రాభిమానుల్లో కొత్త చర్చ మొదలైంది.
ప్లూటోను తొలిసారిగా కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త క్లైడ్ టోంబా కృషిని గౌరవించాల్సిన అవసరం ఉందని జారెడ్ ఐజాక్మాన్ పేర్కొన్నారు. ప్లూటోకు ప్రత్యేకమైన భౌగోళిక నిర్మాణం, వాతావరణం, ఉపగ్రహ వ్యవస్థ ఉన్న నేపథ్యంలో దానిని సాధారణ వామన గ్రహంగా చూడడం సరైనది కాదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రస్తుతం నాసా ప్లూటోపై సేకరించిన కొత్త సమాచారాన్ని విశ్లేషిస్తోందని, భవిష్యత్తులో దీనిపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉందని ఆయన వెల్లడించారు. దీంతో ఖగోళ శాస్త్ర ప్రపంచం మరోసారి ప్లూటో వైపు దృష్టి సారించింది.
2006లో అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య ఒక ఖగోళ వస్తువును “గ్రహం”గా గుర్తించడానికి 3 కీలక ప్రమాణాలను నిర్దేశించింది. మొదటిది అది సూర్యుని చుట్టూ పరిభ్రమించాలి. రెండోది తగినంత ద్రవ్యరాశి కలిగి గోళాకార రూపంలో ఉండాలి. మూడోది తన కక్ష్యలోని ఇతర చిన్న ఖగోళ వస్తువులను తొలగించి ఆ మార్గాన్ని పూర్తిగా ఆధిపత్యంలోకి తీసుకోవాలి. ప్లూటో మొదటి రెండు ప్రమాణాలను పూర్తి చేసినప్పటికీ, మూడో నియమాన్ని పూర్తిగా నెరవేర్చలేకపోయింది. దాని కక్ష్యలో ఇంకా అనేక కైపర్ బెల్ట్ వస్తువులు ఉండటంతో దానిని “వామన గ్రహం”గా వర్గీకరించారు.
అయితే ఈ నిర్ణయాన్ని ఇప్పటికీ చాలామంది శాస్త్రవేత్తలు వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ప్లూటోకు సొంత వాతావరణం ఉండటం, మంచుతో కప్పబడిన పర్వతాలు, సంక్లిష్ట భౌగోళిక నిర్మాణం, 5 ఉపగ్రహాలు ఉండటం వంటి లక్షణాలు దానిని పూర్తి స్థాయి గ్రహంగా గుర్తించడానికి సరిపోతాయని వారు వాదిస్తున్నారు. కేవలం కక్ష్యను క్లియర్ చేయలేదనే కారణంతో గ్రహ హోదా తొలగించడం శాస్త్రీయంగా సరైన విధానం కాదని కొందరు నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
మరోవైపు, ప్లూటోను మళ్లీ గ్రహంగా గుర్తిస్తే ఎరిస్, సెరెస్, మేక్మేక్ వంటి ఇతర వామన గ్రహాలను కూడా గ్రహాల జాబితాలో చేర్చాల్సి వస్తుందని కొందరు శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. అలా చేస్తే సౌర కుటుంబ నిర్మాణంపై ఉన్న ప్రస్తుత అవగాహన పూర్తిగా మారిపోతుందని, పాఠ్యపుస్తకాల్లో కూడా పెద్ద మార్పులు చేయాల్సి వస్తుందని చెబుతున్నారు. దీంతో శాస్త్రీయ సమాజం ఈ అంశంపై రెండు వర్గాలుగా విడిపోయింది.
సాధారణ ప్రజల్లో మాత్రం ప్లూటోపై ఇప్పటికీ అపారమైన భావోద్వేగ అనుబంధం కనిపిస్తోంది. చాలా మంది ఇప్పటికీ ప్లూటోనే సౌర కుటుంబంలోని 9వ గ్రహంగా గుర్తిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా పాత తరానికి చెందిన వారు “నవగ్రహాలు” అనే భావనతో పెరిగినందున ప్లూటోను తిరిగి గ్రహాల జాబితాలో చూడాలని కోరుకుంటున్నారు. సోషల్ మీడియాలో కూడా ప్లూటోకు మద్దతుగా తరచూ చర్చలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి.
ప్రస్తుతం నాసా ప్లూటో ఉపరితలం, అంతర్గత నిర్మాణం, కక్ష్య వ్యవస్థపై సేకరించిన డేటాను లోతుగా విశ్లేషిస్తోంది. ఒకవేళ నాసా నివేదిక బలమైన శాస్త్రీయ ఆధారాలను చూపగలిగితే, అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య తన నిబంధనలను పునఃసమీక్షించే అవకాశముందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ప్లూటో మళ్లీ గ్రహ హోదా పొందుతుందా లేదా అన్నది రాబోయే రోజుల్లో వెలువడే శాస్త్రీయ నివేదికలపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఒకవేళ ఆ నిర్ణయం మారితే, దశాబ్దాల తర్వాత మన సౌర కుటుంబం మళ్లీ “9 గ్రహాల కుటుంబం”గా మారే అవకాశం ఉంది.
ALSO READ: సెల్ఫోన్ కొనివ్వలేదని మనస్తాపంతో యువకుడు ఆత్మహత్య
