తెలుగు ప్రజల సాంప్రదాయ జీవన విధానంలో ప్రకృతితో ముడిపడిన అనేక విశేష కాలాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. వాటిలో మృగశిర కార్తె ఒకటి. రోహిణి కార్తె సమయంలో మండిపడే ఎండలతో భూమి అగ్నిగుండంలా మారిపోతుంది. తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు ప్రజలను, పశుపక్ష్యాదులను తీవ్రంగా ఇబ్బంది పెడతాయి. అయితే ఆ వేడిగాలులకు ముగింపు పలుకుతూ ప్రకృతిలో కొత్త మార్పులకు నాంది పలికేది మృగశిర కార్తె. ఈ కాలం ప్రారంభమవుతుందంటే ఆకాశంలో మేఘాలు కమ్ముకోవడం, తొలకరి జల్లులు నేలను తడపడం, రైతులలో కొత్త ఆశలు చిగురించడం వంటి మార్పులు కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది. అందుకే తెలుగు సంస్కృతిలో మృగశిర కార్తెకు ప్రత్యేక స్థానం లభించింది.
తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం సూర్యుడు మృగశిర నక్షత్రంలోకి ప్రవేశించిన రోజు నుంచి మృగశిర కార్తె ప్రారంభమవుతుంది. ఇది ప్రకృతిలో ఒక కీలక ఋతు మార్పుకు సంకేతంగా భావిస్తారు. నైరుతి రుతుపవనాలు దేశంలోకి క్రమంగా ప్రవేశించి వర్షాకాలానికి శ్రీకారం చుట్టే సమయం కూడా ఇదే. 2026 సంవత్సరంలో మృగశిర కార్తె జూన్ 8న ప్రారంభమై జూన్ 21 వరకు కొనసాగనుంది. ఈ 15 రోజుల వ్యవధిలో వాతావరణంలో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. ఎండల తీవ్రత క్రమంగా తగ్గిపోగా, చల్లని గాలులు వీచడం ప్రారంభమవుతుంది. పలు ప్రాంతాల్లో తొలి వర్షాలు కురవడంతో ప్రకృతి కొత్త అందాలను సంతరించుకుంటుంది.
మృగశిర కార్తె రైతులకు అత్యంత ముఖ్యమైన కాలంగా భావించబడుతుంది. వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు ఇది ప్రారంభ ఘట్టంగా నిలుస్తుంది. వర్షాలు పడతాయనే నమ్మకంతో రైతులు పొలాలను సిద్ధం చేయడం, దుక్కి దున్నడం, విత్తనాలు సిద్ధం చేసుకోవడం, సాగు పనులను ప్రారంభించడం వంటి కార్యక్రమాలు ఈ కాలంలోనే చేపడతారు. అందుకే ఈ సమయాన్ని “ఏరువాక కాలం”గా కూడా పిలుస్తారు. కొత్త పంటల సాగుకు నాంది పలికే ఈ కాలం రైతు జీవితంలో ఆశల పండుగగా భావించబడుతుంది. ప్రకృతి అనుకూలిస్తే మంచి పంటలు పండుతాయనే నమ్మకం రైతుల్లో కొత్త ఉత్సాహాన్ని నింపుతుంది.
మృగశిర కార్తె ప్రారంభమైన రోజున చేపలు తినడం తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చాలా కాలంగా కొనసాగుతున్న ఒక సంప్రదాయం. వేసవి కాలం అనంతరం వాతావరణంలో వచ్చే మార్పుల కారణంగా శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తి తగ్గే అవకాశం ఉంటుందని పెద్దలు భావించేవారు. ఈ నేపథ్యంలో శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలు అందించేందుకు చేపలు తీసుకోవడం మంచిదని సూచించేవారు. ముఖ్యంగా శ్వాసకోశ సంబంధిత సమస్యలు, ఆస్తమా వంటి ఇబ్బందులు ఉన్నవారికి ఇది ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని సంప్రదాయ విశ్వాసం. అయితే ఇవి ప్రజల్లో ఉన్న సాంప్రదాయ నమ్మకాలే తప్ప వైద్యపరమైన నిర్ధారణలు కాదని గుర్తుంచుకోవాలి. ఆరోగ్య సమస్యల విషయంలో వైద్యుల సలహాలను అనుసరించడం అత్యంత అవసరం. ప్రతి ఏడాది తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చేపమందు పంపిణీ కార్యక్రమం కూడా ఇదే సందర్భంలో నిర్వహించబడుతుంది. వేలాది మంది ప్రజలు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొని సంప్రదాయంగా చేపమందును స్వీకరిస్తుంటారు.
చేపలు తినని శాఖాహారులు కూడా మృగశిర కార్తె రోజున ప్రత్యేకంగా కొన్ని సంప్రదాయ ఆహార పదార్థాలను తీసుకుంటారు. ముఖ్యంగా బెల్లంలో ఇంగువ కలిపి తీసుకోవడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది. వర్షాకాలంలో వచ్చే కొన్ని సాధారణ ఆరోగ్య సమస్యలను తగ్గించేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుందని పెద్దలు విశ్వసిస్తారు. తరతరాలుగా వస్తున్న ఈ ఆచారాలు ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా కనిపిస్తుంటాయి.
మృగశిర కార్తెతో ప్రకృతిలో కొత్త జీవం నిండిపోతుంది. ఎండలతో ఎండిపోయిన భూమి తొలకరి వానలతో తడిసి పచ్చదనాన్ని సంతరించుకుంటుంది. మొక్కలు కొత్త చిగుళ్లతో కళకళలాడుతాయి. చెరువులు, కుంటలు, వాగులు క్రమంగా నీటితో నిండడం ప్రారంభమవుతుంది. ప్రకృతి మొత్తం కొత్త ఉత్సాహంతో కళకళలాడుతుంది. రైతుల ముఖాల్లో ఆనందం, ఆశలు కనిపిస్తాయి. అందుకే మృగశిర కార్తె అనేది కేవలం ఒక కార్తె మాత్రమే కాదు. ప్రకృతి పునరుజ్జీవనానికి, వ్యవసాయ ఆరంభానికి, సంప్రదాయ విశ్వాసాలకు, భవిష్యత్ ఆశలకు ప్రతీకగా నిలిచే ఒక ప్రత్యేకమైన కాలంగా తెలుగు ప్రజల జీవితంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.
NOTE: పైన తెలిపిన సమాచారం కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఈ సమాచారం ఖచ్చితంగా నిజం లేదా శాస్త్రీయంగా నిర్ధారితమైన సమాచారం అని భావించకండి. క్రైమ్ మిర్రర్ దీనిని అధికారికంగా ధృవీకరించట్లేదు.
ALSO READ: కోట్లమందికి నచ్చిన గుడ్లు, వెల్లుల్లి కారం.. గొంతునొప్పి మాయం
