ప్రపంచ ఆరోగ్య భద్రతపై మరోసారి ఆందోళన కలిగించే హెచ్చరిక వెలుగులోకి వచ్చింది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మరియు ప్రపంచ బ్యాంకు మద్దతుతో పనిచేస్తున్న గ్లోబల్ ప్రిపేర్డ్నెస్ మానిటరింగ్ బోర్డ్ విడుదల చేసిన ‘ఏ వరల్డ్ ఆన్ ది ఎడ్జ్’ నివేదిక ప్రపంచ దేశాలకు గట్టి హెచ్చరిక జారీ చేసింది. కరోనా మహమ్మారి తర్వాత ప్రపంచ దేశాలు తమ ఆరోగ్య వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేస్తాయని, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సంక్షోభాలను ఎదుర్కొనేలా ముందస్తు ఏర్పాట్లు చేసుకుంటాయని అంతా భావించినప్పటికీ, వాస్తవ పరిస్థితులు అందుకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయని నివేదిక పేర్కొంది. దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ సహకారం తగ్గిపోవడం, వ్యాక్సిన్ పంపిణీలో అసమానతలు పెరగడం, ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయించే నిధులు తగ్గడం, ముఖ్యంగా పేద దేశాల వైద్య వ్యవస్థలు మరింత బలహీనపడటం వంటి పరిణామాలు భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన ప్రభావాలను చూపే అవకాశముందని హెచ్చరించింది. ఈ పరిస్థితుల్లో మరో కొత్త వైరస్ ఉద్భవిస్తే ప్రపంచం మళ్లీ భారీ ఆరోగ్య, ఆర్థిక మరియు సామాజిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చే ప్రమాదం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ హెచ్చరికలు వెలువడుతున్న సమయంలోనే మధ్య ఆఫ్రికా ప్రాంతంలో ఎబోలా వైరస్ మళ్లీ ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ముఖ్యంగా కాంగో మరియు ఉగాండా దేశాల్లో ‘బుండిబుగ్యో’ పేరుతో గుర్తించిన అరుదైన ఎబోలా రకం వెలుగులోకి రావడం ప్రపంచ వైద్య వర్గాల్లో చర్చకు దారితీసింది. ఈ వైరస్ ఎంత వేగంగా వ్యాపిస్తుంది, దాని ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుంది, మరణాల రేటు ఎలా ఉంటుంది అనే అంశాలపై ఇంకా పూర్తిస్థాయి సమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడం ఆందోళనను మరింత పెంచుతోంది. ఇదే సమయంలో ఎంపాక్స్ కేసులు కూడా పలు దేశాల్లో మళ్లీ నమోదవుతున్నాయి. మరోవైపు బర్డ్ ఫ్లూ వైరస్ జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే ప్రమాదం పెరుగుతోందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. హంటావైరస్ వంటి ఇతర ప్రమాదకర వైరస్లు కూడా అప్పుడప్పుడు బయటపడుతూ ప్రపంచ ఆరోగ్య వ్యవస్థలకు సవాల్గా మారుతున్నాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న వాతావరణ మార్పులు, అడవుల విస్తృత నరికివేత, సహజ వనరుల వినియోగం పెరగడం వంటి కారణాల వల్ల వన్యప్రాణులు మానవ నివాస ప్రాంతాలకు దగ్గరవుతున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. దీనివల్ల జంతువుల నుంచి మనుషులకు కొత్త వైరస్లు సంక్రమించే అవకాశాలు గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయి. దీనికి తోడు అంతర్జాతీయ విమాన ప్రయాణాలు, భారీ స్థాయిలో వలసలు మరియు వేగవంతమైన ప్రపంచ అనుసంధానం కారణంగా ఒక ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన వైరస్ కొన్ని గంటల్లోనే ఖండాలు దాటి వ్యాపించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. కరోనా కాలం దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణగా నిలిచిందని నివేదిక గుర్తు చేసింది.
వ్యాక్సిన్ పంపిణీ విషయంలో కూడా ప్రపంచం ఇంకా సమానత్వాన్ని సాధించలేకపోయిందని నివేదిక పేర్కొంది. కరోనా సమయంలో ధనిక దేశాలు ముందుగానే వ్యాక్సిన్లను నిల్వ చేసుకోగా పేద దేశాలు నెలల తరబడి నిరీక్షించాల్సి వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఎంపాక్స్ విషయంలో కూడా ఇలాంటి పరిస్థితులే కనిపించాయని నివేదిక విశ్లేషించింది. పేద దేశాలకు అవసరమైన వ్యాక్సిన్లు చేరడానికి దాదాపు 2 సంవత్సరాలు పట్టిందని, ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో ఉన్న అసమానతలకు స్పష్టమైన ఉదాహరణగా నిలిచిందని తెలిపింది. ఆరోగ్య సేవలు మరియు ప్రాణ రక్షణ అవకాశాలు దేశ ఆర్థిక స్థితిని బట్టి మారుతున్నాయనే వాస్తవం మరింత స్పష్టమవుతోందని నివేదిక హెచ్చరించింది.
భవిష్యత్తులో వచ్చే మహమ్మారులు కేవలం వైద్య సమస్యలుగానే మిగలవని, అవి రాజకీయ అస్థిరత, సామాజిక విభజన, ప్రజల్లో అవిశ్వాసాన్ని కూడా పెంచే ప్రమాదం ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. కరోనా సమయంలో సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం, వ్యాక్సిన్లపై అనుమానాలు, శాస్త్రవేత్తలపై విమర్శలు ఎలా ప్రభావం చూపాయో ప్రపంచం చూసిందని గుర్తు చేసింది. ప్రజల్లో ప్రభుత్వాలపై నమ్మకం తగ్గిపోవడం, శాస్త్రీయ వ్యవస్థలపై సందేహాలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు భవిష్యత్తులో మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించింది. కొత్త వైరస్లు కేవలం ఆరోగ్య వ్యవస్థలను మాత్రమే కాకుండా దేశాల పాలనా వ్యవస్థలు, సామాజిక స్థిరత్వాన్ని కూడా ప్రభావితం చేసే స్థాయికి చేరవచ్చని విశ్లేషించింది.
భారతదేశానికి ఈ హెచ్చరికలు మరింత ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకున్నాయి. కరోనా రెండో దశ సమయంలో ఆస్పత్రుల్లో పడకల కొరత, ఆక్సిజన్ సరఫరా సమస్యలు, అత్యవసర వైద్య సేవలపై ఏర్పడిన ఒత్తిడి దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వైద్యుల కొరత, వ్యాధుల పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల్లో బలహీనతలు, అత్యవసర నిధుల వినియోగంలో ఆలస్యం వంటి సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. భారీ జనాభా, వేగంగా పెరుగుతున్న నగరీకరణ, రాష్ట్రాల మధ్య నిరంతర ప్రయాణాలు భారతదేశాన్ని భవిష్యత్తులో ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితులకు సున్నితమైన దేశంగా నిలబెడుతున్నాయని నివేదిక విశ్లేషించింది.
ఈ నివేదికలో కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతపై కూడా కీలక అంశాలు వెల్లడయ్యాయి. సోషల్ మీడియా సమాచారం, ఆస్పత్రుల గణాంకాలు, ప్రయాణాల నమూనాలను విశ్లేషించడం ద్వారా కొత్త వైరస్ల వ్యాప్తిని ముందుగానే అంచనా వేసే అవకాశాలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. అయితే ఈ సాంకేతికత అందరికీ సమానంగా అందుబాటులో లేకపోతే పేద దేశాలు మరింత వెనుకబడే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించింది. అంతేకాకుండా తప్పుడు సమాచారాన్ని వేగంగా వ్యాప్తి చేయడంలో కూడా ఈ సాంకేతికత దుర్వినియోగం అయ్యే అవకాశాలున్నాయని పేర్కొంది.
ప్రపంచ దేశాలు ఈ హెచ్చరికలను ఎంత మేరకు పరిగణలోకి తీసుకుంటాయనేది ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది. కరోనా జ్ఞాపకాలు క్రమంగా మసకబారుతున్న సమయంలో మరో సంక్షోభం వచ్చేవరకు నిర్లక్ష్యం కొనసాగితే పరిస్థితులు మరింత ప్రమాదకరంగా మారవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇప్పటి నుంచే ఆరోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం, అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని పెంచడం, సమాన వైద్య అవకాశాలను కల్పించడం మరియు అత్యవసర సిద్ధతను మెరుగుపరచడం ద్వారా మాత్రమే భవిష్యత్తులో సంభవించే మహమ్మారుల ప్రభావాన్ని తగ్గించగలమని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
ALSO READ: తమిళనాడులో స్టాలిన్ మైండ్ గేమ్!
