మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్న వేళ అమెరికా-ఇరాన్ సంబంధాలపై ఆసక్తికర సంకేతాలు వెలువడుతున్నాయి. నెలల తరబడి కొనసాగిన ఉద్రిక్త పరిస్థితులు, పరస్పర హెచ్చరికలు, యుద్ధ భయాల నడుమ ఇరు దేశాల మధ్య కీలక ఒప్పందం దాదాపు ఖరారైనట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించారు. గురువారం జూన్ 11న వైట్ హౌస్లో మీడియాతో మాట్లాడిన ట్రంప్.. చర్చలు తుది దశకు చేరుకున్నాయని, ప్రస్తుతం కొన్ని పరిపాలనా ప్రక్రియలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయని వెల్లడించారు. ఈ ప్రకటనతో అంతర్జాతీయ రాజకీయ వర్గాల్లో కొత్త చర్చ ప్రారంభమైంది.
అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య సాగుతున్న చర్చలు సానుకూల దిశగా ముందుకు వెళ్తున్నాయని పేర్కొన్న ట్రంప్, ఇరు దేశాలు ఒక కీలక అవగాహనకు వచ్చినట్లు తెలిపారు. ప్రస్తుతం తుది పత్రాల తయారీ ప్రక్రియ కొనసాగుతోందని, రాబోయే కొద్ది రోజుల్లోనే ఈ వ్యవహారం పూర్తయ్యే అవకాశం ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. ఇటీవల ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ప్రణాళికాబద్ధంగా చేపట్టాల్సిన కొన్ని సైనిక చర్యలను నిలిపివేసిన పరిస్థితిలో ట్రంప్ చేసిన ఈ ప్రకటనకు మరింత ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది. మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతి స్థాపన దిశగా ఇది ఒక కీలక అడుగుగా నిలవవచ్చని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఈ వారాంతంలో యూరప్లో అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందానికి సంబంధించిన అధికారిక కార్యక్రమం జరిగే అవకాశముందని ట్రంప్ వెల్లడించారు. అయితే ఆ కార్యక్రమానికి తాను హాజరు కావడం లేదని, అమెరికా తరపున ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ ప్రాతినిధ్యం వహించే అవకాశం ఉందని తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించే హార్మూజ్ జలసంధి పూర్తిస్థాయిలో కార్యకలాపాలను పునరుద్ధరించే అవకాశముందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. దీని వల్ల అంతర్జాతీయ చమురు రవాణా వ్యవస్థకు ఊరట లభించడమే కాకుండా, ఇంధన ధరలపై కూడా సానుకూల ప్రభావం పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
అయితే అమెరికా ప్రకటించినంత స్థాయిలో ఇంకా తుది ఒప్పందం కుదరలేదని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది. ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇస్మాయిల్ భాగయ్ మాట్లాడుతూ, చర్చల్లో గణనీయమైన పురోగతి సాధించిన మాట వాస్తవమేనని, అయితే ఇంకా కొన్ని కీలక అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం అవసరమని పేర్కొన్నారు. చర్చల సమయంలో అమెరికా తరచూ కొత్త ప్రతిపాదనలు, కొత్త షరతులను ముందుకు తీసుకువస్తోందని ఆయన విమర్శించారు. తమ దేశ జాతీయ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన అంశాల్లో ఎలాంటి రాజీకి తావులేదని, ముఖ్యంగా దేశ సార్వభౌమాధికారానికి సంబంధించిన “రెడ్ లైన్స్” విషయంలో ఎలాంటి ఒత్తిడినైనా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నామని స్పష్టం చేశారు.
ఈ ఒప్పందంలో అత్యంత కీలక అంశంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం నిలుస్తోంది. ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేయదని, సంపాదించదని, కొనుగోలు చేయదని తమకు స్పష్టమైన హామీ లభించిందని ట్రంప్ ప్రకటించారు. ఈ హామీ ద్వారానే ఒప్పందం సాధ్యమైందని ఆయన పేర్కొన్నారు. మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం తమ అణు కార్యక్రమం పూర్తిగా శాంతియుత అవసరాల కోసమే కొనసాగుతోందని, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, శాస్త్రీయ పరిశోధనలు, వైద్య అవసరాల కోసం మాత్రమే అణు సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నామని పునరుద్ఘాటిస్తోంది. ఈ అంశమే చర్చల్లో ప్రధాన వివాదాంశంగా కొనసాగుతున్నప్పటికీ, ఇరు దేశాలు పరిష్కార మార్గం వైపు అడుగులు వేస్తున్నాయని సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.
అదే సమయంలో ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకత్వం కూడా ఈ చర్చల ప్రక్రియకు మద్దతు తెలిపిందని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. ఈ ఒప్పందం విజయవంతమైతే మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు గణనీయంగా తగ్గే అవకాశముందని, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, చమురు మార్కెట్లు, భద్రతా పరిస్థితులపై కూడా సానుకూల ప్రభావం చూపవచ్చని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అయితే ఇరాన్ అధికారికంగా తుది ఆమోదం ప్రకటించే వరకు ఈ ఒప్పంద భవిష్యత్తుపై కొంత అనిశ్చితి కొనసాగడం ఖాయమని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయినప్పటికీ ఇరు దేశాలు చర్చల ద్వారా పరిష్కారం వైపు సాగడం ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఒక ముఖ్యమైన పరిణామంగా పరిగణించబడుతోంది.
