భారత్-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు వ్యవహారం మరోసారి రాజకీయ, దౌత్య వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొంటున్న నేపథ్యంలో బంగ్లాదేశ్లోని జమాతే-ఈ-ఇస్లామ్ నేతృత్వంలోని 11 పార్టీల కూటమి పెద్ద ఎత్తున నిరసన కార్యక్రమాలకు సిద్ధమైంది. భారతదేశం బలవంతంగా బంగ్లాదేశ్ పౌరులను తమ దేశంలోకి పంపిస్తోందని ఆరోపిస్తున్న ఈ కూటమి, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ప్రజా ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించనున్నట్లు ప్రకటించింది. శుక్రవారం జూన్ 12న సరిహద్దు జిల్లాల్లో ర్యాలీలు నిర్వహించనున్నట్లు వెల్లడించిన నేతలు, జూన్ 15న రాజధాని ఢాకాలో భారీ నిరసన సభతో పాటు ఊరేగింపును చేపట్టనున్నట్లు ప్రకటించారు. ఈ ప్రకటనతో ఇరు దేశాల మధ్య సరిహద్దు అంశం మరోసారి రాజకీయ ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.
జమాతే-ఈ-ఇస్లామ్ నాయకత్వం భారతదేశంపై పలు ఆరోపణలు చేస్తోంది. భారత్ అక్రమంగా బంగ్లాదేశ్ పౌరులను తిరిగి పంపిస్తోందని, సరిహద్దు భద్రతా దళాల కాల్పుల్లో బంగ్లాదేశ్ పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. గత 3 నెలల కాలంలో సరిహద్దు వెంబడి 50కిపైగా బలవంతపు ప్రవేశ ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయని, సుమారు 2,479 మందిని బంగ్లాదేశ్ భూభాగంలోకి పంపేందుకు ప్రయత్నించారని జమాతే-ఈ-ఇస్లామ్ నాయకుడు ఏహెచ్ఎం హమీదుర్ రెహమాన్ ఆజాద్ పేర్కొన్నారు. ఈ అంశాన్ని బంగ్లాదేశ్ సార్వభౌమత్వానికి సంబంధించిన కీలక సమస్యగా అభివర్ణించిన ఆయన, దేశ ప్రజలు పెద్ద ఎత్తున స్పందించాలని పిలుపునిచ్చారు.
ఇదే సమయంలో మాజీ ప్రధానమంత్రి షేక్ హసీనా వ్యతిరేక ఉద్యమాల ద్వారా రాజకీయంగా ఎదిగిన ఎన్సీపీ కూడా ఈ నిరసనలకు మద్దతు ప్రకటించడం పరిస్థితిని మరింత ఆసక్తికరంగా మార్చింది. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని, అక్రమ ప్రవేశాలు లేదా బలవంతపు తరలింపులుగా భావించే చర్యలను అడ్డుకునేందుకు మానవ కవచాలుగా నిలవాలని ఎన్సీపీ నాయకత్వం పిలుపునిచ్చింది. ఈ ప్రకటనలు బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాల్లో సరిహద్దు అంశం ఎంతటి ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుందో తెలియజేస్తున్నాయి.
మరోవైపు బంగ్లాదేశ్ నుంచి వస్తున్న ఆరోపణలను భారత ప్రభుత్వం పూర్తిగా తిరస్కరిస్తోంది. భారత్లో అక్రమంగా నివసిస్తున్న విదేశీ పౌరులను మాత్రమే చట్టబద్ధమైన విధానాల ప్రకారం, ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాల మేరకు స్వదేశానికి పంపిస్తున్నామని భారత విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది. ప్రతి వ్యక్తి గుర్తింపును నిర్ధారించిన తర్వాతే చర్యలు చేపడుతున్నామని, అంతర్జాతీయ నిబంధనలు మరియు పరస్పర ఒప్పందాలను పూర్తిగా పాటిస్తున్నామని అధికారులు పేర్కొన్నారు. బలవంతపు తరలింపుల ఆరోపణలకు ఎలాంటి ఆధారాలు లేవని కూడా భారత్ వాదిస్తోంది.
ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించిన సరిహద్దు భద్రతా దళాల ఉన్నతస్థాయి సమావేశాల్లో కూడా ఈ అంశం ప్రధానంగా చర్చకు వచ్చినట్లు సమాచారం. బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు రక్షణ దళం మరియు భారత సరిహద్దు భద్రతా దళం మధ్య జరిగిన డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయి చర్చల్లో సరిహద్దు భద్రత, అక్రమ ప్రవేశాలు, అక్రమ వలసలు, సరిహద్దు నేరాల నియంత్రణ వంటి అంశాలతో పాటు ఈ వివాదం కూడా ప్రస్తావనకు వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. సుమారు 4,096 కిలోమీటర్ల పొడవైన భారత్-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సున్నితమైన అంతర్జాతీయ సరిహద్దుల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్య చర్చలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, బంగ్లాదేశ్లోని రాజకీయ, మతపరమైన సంస్థలు వీధి స్థాయి ఆందోళనలకు సిద్ధమవుతుండటంతో ఈ వ్యవహారం మరింత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. భవిష్యత్తులో ఈ అంశం ఇరు దేశాల సంబంధాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందనేది ఆసక్తికరంగా మారింది.
