Glass Bottles: భారత సరిహద్దు అంటే మనకు వెంటనే గుర్తుకు వచ్చేది ముళ్ల కంచెలు, కఠినమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు, అప్రమత్తంగా పహారా కాస్తున్న జవాన్లు. సినిమాల్లో, టెలివిజన్ దృశ్యాల్లో మనం తరచూ ఈ సన్నివేశాలను చూస్తుంటాం. అయితే ఈ ముళ్ల కంచెలకు అక్కడక్కడా గాజు సీసాలు వేలాడదీసి ఉండటం చాలామందికి ఆసక్తి కలిగించే అంశం. సాధారణంగా చూస్తే ఇవి వ్యర్థ సీసాల్లా అనిపించవచ్చు. కానీ దేశ రక్షణ వ్యవస్థలో ఇవి పోషించే పాత్ర ఎంతో కీలకం. సాంకేతిక పరికరాలు విఫలమయ్యే సందర్భాల్లో కూడా, ఈ సాధారణ గాజు సీసాలే సైనికులకు అప్రమత్త సంకేతాలుగా మారి ప్రాణాలను కాపాడే ‘దేశీ అలారం సిస్టమ్’గా పనిచేస్తున్నాయి.
భారత సరిహద్దులు అన్నీ ఒకేలా ఉండవు. కొన్ని ప్రాంతాలు దట్టమైన అడవులతో కప్పబడి ఉంటే, మరికొన్ని ఎత్తైన కొండలు, లోతైన లోయలు, మంచుతో కప్పబడిన పర్వత ప్రాంతాల గుండా సాగుతాయి. ప్రతి అడుగులోనూ హైటెక్ సెన్సార్లు, సీసీ కెమెరాలు, లేజర్ అలారంలను ఏర్పాటు చేయడం సాధ్యపడదు. ఒకవేళ ఏర్పాటు చేసినా, భారీ వర్షాలు, మంచు తుఫాన్లు, విద్యుత్ సరఫరా అంతరాయం, నెట్వర్క్ సమస్యలు వంటి కారణాలతో ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు పనిచేయకపోవచ్చు. అలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో కూడా ఎలాంటి విద్యుత్, బ్యాటరీ అవసరం లేకుండా 24 గంటలూ పనిచేసే సాధనం ఈ గాజు సీసాలే.
సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో జవాన్లు ఖాళీ గాజు సీసాలను ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ఉండేలా ముళ్ల కంచెలకు బలంగా కట్టేస్తారు. చీకటి వేళల్లో ఎవరైనా చొరబాటుదారులు కంచెను తాకినా, దాటేందుకు ప్రయత్నించినా, లేదా వన్యమృగాలు కంచెకు ఆనుకున్నా… వెంటనే తీగలు కదిలి సీసాలు పరస్పరం ఢీకొంటాయి. అప్పుడు వచ్చే ‘టన్ టన్’ శబ్దం నిశ్శబ్ద రాత్రిలో చాలా దూరం వరకు వినిపిస్తుంది. ఆ శబ్దం జవాన్లకు ప్రమాద సంకేతంగా పనిచేస్తుంది. పెట్రోలింగ్లో ఉన్న సైనికులు వెంటనే అప్రమత్తమై ఆ ప్రాంతాన్ని తనిఖీ చేసి అవసరమైన చర్యలు తీసుకుంటారు. అత్యవసర సమయాల్లో క్షణాల్లో స్పందించేందుకు ఈ సాదాసీదా పద్ధతి ఎంతగానో ఉపయోగపడుతోంది.
ఖర్చు పరంగా చూస్తే.. లక్షల రూపాయల విలువైన థర్మల్ ఇమేజింగ్ కెమెరాలు, మోషన్ సెన్సార్లు, లేజర్ అలారంలతో పోలిస్తే ఈ పద్ధతి అత్యంత చవకైనది. ఖాళీ సీసాలు సులభంగా లభిస్తాయి. వాటిని కట్టేందుకు తాడులు తప్ప పెద్దగా ఇతర సామగ్రి అవసరం ఉండదు. నిర్వహణ ఖర్చు కూడా తక్కువే. అందుకే సాంకేతిక సదుపాయాలు అందుబాటులో లేని మారుమూల సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఈ విధానం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. తక్కువ ఖర్చుతో అధిక ఫలితం ఇచ్చే భద్రతా చర్యగా ఇది నిలుస్తోంది.
ప్రత్యేకంగా పంజాబ్, జమ్మూ వంటి సెక్టార్లలో చలికాలంలో దట్టమైన పొగమంచు కమ్మేస్తుంది. ఆ సమయంలో విజిబిలిటీ దాదాపు సున్నాకి పడిపోతుంది. అత్యాధునిక కెమెరాలు కూడా స్పష్టమైన దృశ్యాలను అందించలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అలాంటి సందర్భాల్లో బీఎస్ఎఫ్ జవాన్లు ఈ ‘బాటిల్ టెక్నిక్’పై అధికంగా ఆధారపడతారు. వాతావరణ మార్పులు, విద్యుత్ సమస్యలు, సాంకేతిక లోపాలు ఏవైనా ఉన్నా… ఈ గాజు సీసాలు మాత్రం ఎప్పటికీ సిద్ధంగా ఉంటాయి. అందుకే దీనిని ‘ఆల్ వెదర్ ప్రూఫ్ సెక్యూరిటీ సిస్టమ్’గా అభివర్ణిస్తున్నారు.
మనకు పనికిరాని వ్యర్థాల్లా కనిపించే గాజు సీసాలు… దేశ రక్షణలో ఎంత కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయో తెలుసుకున్నప్పుడు ఆశ్చర్యం కలగక మానదు. సాంకేతికత ఎంత అభివృద్ధి చెందినా, కొన్ని సందర్భాల్లో సాదాసీదా ఆలోచనే అత్యుత్తమ పరిష్కారంగా నిలుస్తుందని ఈ విధానం మరోసారి నిరూపిస్తోంది.
ALSO READ: Rajasaab: మళ్లీ ట్రోల్స్.. మొత్తం సినిమా డూప్లతోనే తీశారా?