Water From Air: బయట నడుస్తూ ఉండగా అకస్మాత్తుగా దాహం వేస్తే సమీపంలో నీరు అందుబాటులో లేకపోవడం ఎంతటి ఇబ్బందిని కలిగిస్తుందో అందరికీ తెలుసు. ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపాలనే లక్ష్యంతో అభివృద్ధి చేసిన అధునాతన సాంకేతిక పరికరమే అట్మాస్ఫెరిక్ వాటర్ హార్వెస్టర్ (Atmospheric Water Harvester). గాలిలోని తేమను సంగ్రహించి తాగునీటిగా మార్చే ఈ వినూత్న యంత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమవుతోంది. ముఖ్యంగా నీటి కొరతతో సతమతమవుతున్న ప్రాంతాలకు ఇది వరంగా భావిస్తున్నారు. ఈ సాంకేతిక ఆవిష్కరణకు రూపకల్పన చేసిన ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త ఒమర్ యాగి (Omar Yaghi). గాలి నుంచి నీటిని సేకరించే విధానంలో విప్లవాత్మక మార్పు తీసుకొచ్చిన ఈ పరిశోధన భవిష్యత్తు నీటి భద్రతకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది.
ఈ పరికరంలో ఉపయోగించే ప్రత్యేక పదార్థాలను మెటల్-ఆర్గానిక్ ఫ్రేమ్వర్క్గా పిలుస్తారు. వీటిలోని సూక్ష్మ రంధ్రాల నిర్మాణం గాలిలోని తేమను ఆకర్షించే సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది. తేమను గ్రహించిన తర్వాత, స్వల్ప ఉష్ణంతో ఆ తేమను నీటిగా విడదీసి సేకరించే విధంగా వ్యవస్థ పనిచేస్తుంది. ముఖ్యంగా తక్కువ తేమ ఉన్న ప్రాంతాల్లో కూడా ఈ యంత్రం సమర్థంగా పనిచేయగలగడం దీని ప్రత్యేకత. చేతితో మోసుకెళ్లగలిగే నమూనా రోజుకు 2.8 లీటర్ల వరకు నీటిని ఉత్పత్తి చేయగలదు. కేవలం 20 శాతం తేమ ఉన్న గాలినుంచి కూడా నీటిని సేకరించడం దీని సామర్థ్యాన్ని చూపిస్తోంది.
ఇదే సాంకేతికతను ఆధారంగా చేసుకుని అభివృద్ధి చేసిన వాణిజ్య వినియోగ యూనిట్లు మరింత అధిక సామర్థ్యంతో పనిచేస్తున్నాయి. అటోకో (Atoco) సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన యంత్రాలు రోజుకు 1,000 లీటర్ల వరకు నీటిని ఉత్పత్తి చేయగలవు. విద్యుత్ సదుపాయం లేని ప్రాంతాలకు అనువైన విధంగా స్వతంత్ర నమూనాలు రూపొందించగా, విద్యుత్తో అనుసంధానించే నమూనాలు రోజుకు 2,000 నుంచి 4,000 లీటర్ల వరకు నీటిని అందించగలవు. అలాగే వాహా (WaHa) సంస్థ కూడా ఈ సాంకేతికతను ప్రోత్సహిస్తూ ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా చేస్తోంది. దీంతో ఎడారి ప్రాంతాలు, దూర ప్రాంతాలు, కరువు బాధిత ప్రాంతాల్లో పరిశుభ్రమైన తాగునీటిని అందించడం సులభమవుతోంది.
ఈ యంత్రం పని విధానం చాలా సరళమైనదే అయినప్పటికీ సాంకేతికంగా అత్యాధునికమైనది. రాత్రి వేళల్లో గాలిలోని తేమను ఆకర్షించి పదార్థంలో నిల్వ చేస్తుంది. పగటి వేళ సూర్యకాంతి లేదా పరిసర ఉష్ణోగ్రత సహాయంతో ఆ తేమను నీటిగా విడదీసి సేకరిస్తుంది. అదనపు విద్యుత్ అవసరం లేకుండానే పనిచేయగలగడం దీని ప్రధాన ప్రయోజనం. దీంతో విద్యుత్ కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో కూడా ఇది సమర్థంగా ఉపయోగించవచ్చు. పైగా ఉత్పత్తి అయ్యే నీరు శుద్ధమైన తాగునీటిగా ఉపయోగించుకోవచ్చు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 2.2 బిలియన్ మంది శుద్ధజల కొరతను ఎదుర్కొంటున్నారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో గాలి నుంచి నీటిని సేకరించే ఈ సాంకేతిక పరిష్కారం భవిష్యత్తులో స్థిరమైన నీటి వనరుగా మారుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో పెరుగుతున్న నీటి సంక్షోభాన్ని తగ్గించడంలో కూడా ఇది కీలక పాత్ర పోషించగలదని విశ్లేషిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఈ యంత్రాలు మార్కెట్లో అందుబాటులో ఉండటంతో ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, పరిశ్రమలు కూడా వాటి వినియోగంపై ఆసక్తి చూపుతున్నాయి. గాలి అనే అపార వనరును ఉపయోగించి నీటిని సృష్టించే ఈ సాంకేతికత రాబోయే కాలంలో నీటి నిర్వహణలో విప్లవాత్మక మార్పులకు దారితీయనుంది.
ALSO READ: ఇవాళ్టి నుంచి ఇంటర్ పరీక్షలు.. 5 నిమిషాలు దాటినా ఎంట్రీ