దేశంలో పెరుగుతున్న ఒంటరి మహిళల సంఖ్య

దేశంలో ఒంటరిగా జీవిస్తున్న మహిళల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతున్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన ‘శాంపిల్ రిజిస్ట్రేషన్ సిస్టమ్ (ఎస్‌ఆర్‌ఎస్) – 2024’ నివేదిక వెల్లడించింది. భర్త మరణించడం, విడాకులు తీసుకోవడం లేదా కుటుంబ పరిస్థితుల కారణంగా భర్తకు దూరంగా జీవించడం వంటి కారణాలతో మహిళలు స్వతంత్రంగా జీవించే పరిస్థితులు దేశవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో ఈ ధోరణి మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోందని నివేదిక పేర్కొంది. జాతీయ స్థాయిలో ఒంటరిగా జీవిస్తున్న పురుషుల శాతం 1.6% మాత్రమే ఉండగా, మహిళల శాతం 5.4%గా నమోదవడం గమనార్హం. అంటే పురుషులతో పోలిస్తే మహిళల సంఖ్య రెండున్నర రెట్లు ఎక్కువగా ఉండటం సామాజిక పరిస్థితుల్లో చోటుచేసుకుంటున్న మార్పులకు నిదర్శనంగా విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

దేశవ్యాప్తంగా ఒంటరి మహిళల శాతం విషయంలో తమిళనాడు 11.6%తో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఆ తర్వాత కేరళ 10.4%, కర్ణాటక 8.6%తో వరుస స్థానాల్లో ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లో పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలే 4 నుంచి 5 రెట్లు అధికంగా ఒంటరి జీవితాన్ని కొనసాగిస్తున్నట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒంటరి మహిళల శాతం 8.0%గా ఉండగా, పురుషుల శాతం కేవలం 2.1% మాత్రమే ఉంది. తెలంగాణలో మహిళల శాతం 7.6%గా నమోదవగా, పురుషులు 1.6%తో పరిమితమయ్యారు. ఈ గణాంకాలు మహిళల్లో స్వతంత్ర జీవన విధానం పెరుగుతోందనే సంకేతాలను ఇస్తున్నాయి.

మహిళల విద్యా స్థాయి పెరగడం, ఉపాధి అవకాశాలు విస్తరించడం, ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధి సాధించడం వంటి అంశాలు ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణాలుగా నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. గతంతో పోలిస్తే ప్రస్తుతం మహిళలు తమ జీవితంపై స్వయంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే స్థితికి చేరుకున్నారు. వైవాహిక జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలను భరించి రాజీపడే పరిస్థితుల నుంచి బయటపడుతూ, స్వతంత్రంగా జీవించేందుకు మొగ్గు చూపుతున్నారు. మరోవైపు పురుషుల్లో సగటు ఆయుర్దాయం మహిళలతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉండటం కూడా ఒంటరి మహిళల సంఖ్య పెరగడానికి కారణమవుతోందని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి.

ఇదిలా ఉండగా దేశంలో సంతానోత్పత్తి రేటు కూడా క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతోంది. జనాభా సమతుల్యత కొనసాగాలంటే సంతానోత్పత్తి రేటు 2.1గా ఉండాల్సి ఉండగా, ప్రస్తుతం దేశ సగటు 1.9కు పడిపోయింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సంతానోత్పత్తి రేటు 1.4గా నమోదవగా, తెలంగాణలో 1.5గా ఉంది. దీనితో భవిష్యత్తులో జనాభా వృద్ధి రేటుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. మరోవైపు బీహార్‌లో 2.9, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 2.6 సంతానోత్పత్తి రేటు నమోదవడం ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికీ అధిక జననాల ధోరణి కొనసాగుతోందని సూచిస్తోంది.

పిల్లల జనాభా పంపిణీ విషయంలో కూడా కొన్ని ఆసక్తికర అంశాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. సాధారణంగా దేశవ్యాప్తంగా పల్లెల్లో 0-14 ఏళ్ల పిల్లల శాతం 25.6%గా ఉండగా, పట్టణాల్లో ఇది 20.9% మాత్రమే ఉంది. అయితే తెలంగాణలో మాత్రం దీనికి భిన్నమైన పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. రాష్ట్రంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పిల్లల వాటా 19.8%గా ఉండగా, పట్టణాల్లో 21.2%గా నమోదైంది. అంటే గ్రామాల కంటే నగరాల్లోనే పిల్లల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండటం విశేషం. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మాత్రం గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో సమానంగా 19% పిల్లల వాటా నమోదైంది.

బాల్య వివాహాల విషయంలో దేశం ఇంకా పూర్తిగా పురోగతి సాధించలేకపోయినట్లు నివేదిక స్పష్టం చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా 18 ఏళ్లలోపు బాలికలకు జరిగే వివాహాల శాతం 2.1%గా ఉంది. ఇందులో పశ్చిమ బెంగాల్ 6.3%తో అగ్రస్థానంలో నిలవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. మరోవైపు కేరళ, ఢిల్లీ రాష్ట్రాల్లో బాల్య వివాహాలు దాదాపు శూన్య స్థాయికి చేరుకోవడం సానుకూల పరిణామంగా భావిస్తున్నారు. వివాహ వయసు విషయంలో కూడా దక్షిణాది రాష్ట్రాలు ముందంజలో ఉన్నాయి. దేశ సగటు వివాహ వయసు 23.1 ఏళ్లు కాగా, కేరళలో ఇది 24.5 ఏళ్లుగా నమోదైంది. విద్య, ఉపాధి, ఆర్థిక స్వావలంబన పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో మహిళలు వివాహాలను ఆలస్యంగా చేసుకునే ధోరణి దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో మరింత బలపడుతున్నట్లు తాజా గణాంకాలు తెలియజేస్తున్నాయి.

ALSO READ: పీఎఫ్ అకౌంట్ ఉందా?.. ఈ చిన్న పని మర్చిపోతే నష్టమే..