షావుకారు జానకి ఇక లేరు.. తెలుగు తెరకు తీరని లోటు

క్రైమ్ మిర్రర్ : తెలుగు సినీ రంగంలో తనకంటూ ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు సంపాదించుకున్న ప్రముఖ నటి షావుకారు జానకి కన్నుమూశారు. గత కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న ఆమె చెన్నైలోని కావేరీ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు. 95 ఏళ్ల వయసులో ఆమె మరణం తెలుగు, తమిళ చిత్ర పరిశ్రమలకు తీరని లోటుగా మారింది. దాదాపు ఏడున్నర దశాబ్దాల పాటు వెండితెరపై తనదైన ముద్ర వేసిన జానకి.. కేవలం ఒక నటి మాత్రమే కాదు, ఒక నటనా శైలికి ప్రతీకగా నిలిచారు.

రాజమండ్రి నుంచి మద్రాసు వరకు..

1931 డిసెంబర్ 12న తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజమండ్రిలో జన్మించిన జానకి అసలు పేరు శంకరమంచి జానకి. తల్లిదండ్రులు శచీదేవి, టేకుమళ్ల వెంకోజీరావు. ఆమె తండ్రి ప్రభుత్వ విభాగంలో పేపర్ ఎక్స్‌పర్ట్, కెమికల్ ఇంజనీర్‌గా పనిచేశారు. జానకికి ముగ్గురు అన్నదమ్ములు, ఇద్దరు చెల్లెళ్లు ఉండగా.. వారిలో ఒకరు మరో ప్రముఖ నటి కృష్ణకుమారి. తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా 1944లో కుటుంబం మద్రాసుకు వెళ్లింది. అక్కడే జానకికి కళారంగంతో పరిచయం మొదలైంది. ఆలిండియా రేడియోలో చిన్నారుల కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూ తన స్వరంతో శ్రోతలను ఆకట్టుకున్నారు. అదే సమయంలో సినీ ప్రముఖులతో ఏర్పడిన పరిచయాలు ఆమె భవిష్యత్ ప్రయాణానికి బాటలు వేశాయి. 1947 నవంబర్ 5న శంకరమంచి శ్రీనివాసరావుతో ఆమె వివాహం జరిగింది. అనంతరం సినిమాల్లోకి అడుగుపెట్టారు.

‘షావుకారు’తో పేరు శాశ్వతం

విజయా సంస్థ నిర్మించిన ‘షావుకారు’ చిత్రంతో 1950లో జానకి వెండితెరకు పరిచయమయ్యారు. ఎల్వీ ప్రసాద్ దర్శకత్వంలో రూపొందిన ఆ సినిమాలో అప్పటి అగ్ర నటీనటుల సరసన ఆమె తొలి చిత్రంతోనే తన నటనా ప్రతిభను చాటుకున్నారు. ఆ సినిమా విజయం ఆమె జీవితాన్నే మార్చేసింది. ‘షావుకారు’ పాత్ర పేరే ఆమెకు ఇంటిపేరుగా మారిపోయింది. ఆ తర్వాత ఆమె పేరు చెప్పగానే ‘షావుకారు జానకి’ అనే పేరు ప్రేక్షకుల మదిలో స్థిరపడిపోయింది. దాదాపు 380 చిత్రాల్లో నటించిన ఆమె తెలుగు మాత్రమే కాకుండా తమిళం, కన్నడ, మలయాళ చిత్రాల్లోనూ తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు. కథానాయికగా మొదలైన ఆమె ప్రయాణం.. కాలానుగుణంగా తల్లి, అత్త, అక్క, వదిన, విలక్షణమైన క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్ పాత్రల వరకు విస్తరించింది.

గళం.. నటన.. రెండూ ప్రత్యేకమే

షావుకారు జానకిని గుర్తు చేసుకున్నప్పుడు ఆమె నటనతో పాటు ముందుగా గుర్తొచ్చేది ఆమె గంభీరమైన, స్పష్టమైన గాత్రం. గాయని కాకపోయినా మాటలను పలికించే తీరుతోనే ప్రేక్షకులను కట్టిపడేసేవారు. డైలాగ్ చెప్పే విధానం, భావాన్ని పలికించే తీరు ఆమెను సమకాలీన నటీమణుల నుంచి ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి. పాత్ర చిన్నదైనా, పెద్దదైనా దానికి పూర్తి న్యాయం చేయడం ఆమె ప్రత్యేకత. భక్తిరస పాత్రల్లో కనిపించినప్పుడు పాత్రకు తగ్గ ఆహార్యం, హావభావాలు, నిష్ఠతో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకునేవారు. మరోవైపు కుటుంబ కథల్లో సున్నితమైన భావోద్వేగాలను కూడా అంతే సహజంగా పలికించేవారు.

హీరోయిన్ నుంచి క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్ వరకు..

కాలం మారింది. కొత్త కథానాయికలు వచ్చారు. ఆమె సొంత చెల్లెలు కృష్ణకుమారి కూడా కథానాయికగా ఎదిగారు. దాంతో జానకికి హీరోయిన్ అవకాశాలు తగ్గినా.. ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. తన వయసుకు, వ్యక్తిత్వానికి తగ్గ పాత్రలు ఎంచుకుంటూ నటనా ప్రయాణాన్ని కొనసాగించారు. ‘కన్యాశుల్కం’లో బుచ్చమ్మ పాత్ర ఆమె నటనా ప్రతిభకు అద్దం పడుతుంది. ‘శ్రీవేంకటేశ్వర మహాత్మ్యం’లో ఎరుకల సాని పాత్ర కూడా ప్రేక్షకుల మదిలో చెరగని ముద్ర వేసింది. ‘మంచి మనసులు’లో అంధురాలిగా ఆమె ప్రదర్శించిన నటన ఇప్పటికీ ప్రత్యేకంగా గుర్తుండిపోతుంది. వయసు పెరిగిన తర్వాత కూడా నటనలో ఆమె జోరు తగ్గలేదు. ‘తాయారమ్మ-బంగారయ్య’ వంటి చిత్రాల్లో వయసుకు తగ్గ పాత్రల్లో కనిపించి కొత్త తరం నటీమణులకు సైతం స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. పాత్రను తనదైన శైలిలో మలచడం ద్వారా ప్రేక్షకులకు ఆమె ఎప్పటికప్పుడు కొత్త అనుభూతిని అందించారు.

ఎన్టీఆర్‌తో ప్రత్యేక అనుబంధం

షావుకారు జానకి, నందమూరి తారక రామారావు మధ్య ఉన్న సినీ అనుబంధం ప్రత్యేకమైనది. ఎన్టీఆర్ కథానాయకుడిగా పరిచయమైన తొలి చిత్రం ‘షావుకారు’ కాగా.. అందులో ఆయన సరసన నటించిన తొలి కథానాయిక జానకే. ఆ తర్వాత కూడా వీరిద్దరి కాంబినేషన్‌లో అనేక చిత్రాలు వచ్చాయి. ‘వద్దంటే డబ్బు’, ‘కన్యాశుల్కం’, ‘సొంతవూరు’, ‘జయం మనదే’, ‘కాడెద్దులు ఎకరం నేల’, ‘పెంపుడు కూతురు’, ‘సవతికొడుకు’, ‘దేశద్రోహులు’ వంటి సినిమాల్లో కలిసి నటించారు. తొలి హీరోయిన్ కావడంతో ఎన్టీఆర్ ఆమెను ఎంతో గౌరవించేవారని సినీ వర్గాల్లో చెప్పుకునేవారు. ఆ అనుబంధానికి గుర్తుగా ఎన్టీఆర్ సొంత నిర్మాణ సంస్థ ఎన్టీఆర్ ఆర్ట్స్ లోగోలో జానకిని లక్ష్మీదేవి రూపంలో చూపించడం విశేషంగా నిలిచింది. తన తొలి కథానాయికను దేవతా స్వరూపంగా గౌరవించిన ఎన్టీఆర్‌కు జానకిపై ఉన్న అభిమానం ఎంత ప్రత్యేకమో ఈ ఘటన చెబుతుంది.

ఏఎన్నార్‌తోనూ గుర్తుండిపోయే జోడీ

అక్కినేని నాగేశ్వరరావుతోనూ షావుకారు జానకి పలు చిత్రాల్లో నటించారు. ‘రోజులు మారాయి’, ‘మంచి మనసులు’, ‘అక్కాచెల్లెళ్ళు’, ‘మంచి కుటుంబం’, ‘డాక్టర్ చక్రవర్తి’ వంటి చిత్రాల్లో ఆమె పాత్రలు ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నాయి. ‘అక్కాచెల్లెళ్ళు’లోని చలాకీ పాత్ర నుంచి ‘డాక్టర్ చక్రవర్తి’లో కథను మలుపు తిప్పే కీలక పాత్ర వరకు.. జానకి ఎలాంటి పాత్రనైనా తనదైన ముద్రతో నిలబెట్టగలరని మరోసారి నిరూపించారు.

380 చిత్రాలు.. ఒకే తరానికి కాదు

షావుకారు జానకి నటనా ప్రస్థానం ఒక తరం కథ కాదు. ఎన్నో తరాల ప్రేక్షకులు ఆమెను వెండితెరపై చూశారు. కథానాయికగా ఎదిగిన కాలం నుంచి క్యారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్‌గా కొత్త తరంతో కలిసి నటించిన దశ వరకు ఆమె ప్రయాణం కొనసాగింది. 2023లో వచ్చిన ‘అన్నీ మంచి శకునములే’ ఆమె నటించిన చివరి చిత్రంగా నిలిచింది. అంటే సినిమా రంగంలోకి అడుగుపెట్టిన దాదాపు 73 ఏళ్ల తర్వాత కూడా ఆమె కెమెరా ముందు కనిపించారు. ఈ సుదీర్ఘ ప్రస్థానం ఆమె పట్టుదలకు, నటనపై ఉన్న అంకితభావానికి నిదర్శనం.

తొంభై దాటాక వచ్చిన పద్మశ్రీ

ఇంతటి సుదీర్ఘ సినీ ప్రయాణం ఉన్నప్పటికీ చాలా కాలం పాటు షావుకారు జానకికి పద్మ పురస్కారం రాకపోవడం అభిమానులను నిరాశపరిచింది. అయితే జానకి మాత్రం అవార్డుల కోసం తనను తాను మార్చుకోలేదు. ‘రాసి పెట్టి ఉంటే తప్పకుండా వస్తుంది’ అనే నమ్మకంతోనే ముందుకు సాగారు. చివరకు 2022లో ఆమెకు పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది. తొంభై ఏళ్లు దాటిన వయసులో దేశం ఆమె సినీ సేవలను గుర్తించి సత్కరించడం ఆమె ప్రస్థానంలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టంగా నిలిచింది.

తెరపై పాత్రలు ముగిశాయి.. జ్ఞాపకాలు మాత్రం కాదు

షావుకారు జానకి వ్యక్తిత్వంలో మరో ప్రత్యేకత కొత్తగా రంగంలోకి వచ్చిన వారికి ప్రోత్సాహం అందించడం. తన అనుభవాన్ని దాచుకోకుండా యువ నటీనటులకు సలహాలు ఇస్తూ ఉండేవారు. సినిమా తనకు కేవలం వృత్తి కాదని, జీవితంలో ఒక భాగమని ఆమె అనేక సందర్భాల్లో తన మాటలతో వెల్లడించారు. ఆమె మనవరాలు వైష్ణవి కూడా నటిగా సినిమాల్లోకి వచ్చారు. ఇలా ఒకే కుటుంబంలో పలు తరాలు కళారంగంతో అనుబంధం కొనసాగించాయి. షావుకారు జానకి మరణంతో ఒక నటీమణి మాత్రమే దూరం కాలేదు. తెలుగు సినిమా పరిణామాన్ని దగ్గరగా చూసిన ఒక సజీవ చరిత్ర ముగిసింది. హీరోయిన్‌గా వెలిగిన రోజుల్లోనూ, సహాయ నటిగా గుర్తుండిపోయిన పాత్రల్లోనూ, వయసు మీద పడిన తర్వాత చేసిన విలక్షణ పాత్రల్లోనూ ఆమె తనదైన ముద్రను వేశారు. వెండితెరపై ఆమె పలికించిన సంభాషణలు, చూపించిన హావభావాలు, జీవించిన పాత్రలు ఇక జ్ఞాపకాలుగా మిగిలిపోతాయి. తెలుగు సినిమా గురించి మాట్లాడే ప్రతి తరానికి ‘షావుకారు జానకి’ అనే పేరు ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయంగానే నిలిచిపోతుంది.
also read : ఆర్.డీ.ఓ. ఆదేశాలనూ పట్టించుకోని శేరిలింగంపల్లి తహసీల్దార్..?