Temple History: ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నల్లమల అడవుల మధ్య ఆవాసం చేసిన శ్రీశైలం దేశవ్యాప్తంగా ప్రఖ్యాతి గాంచిన శైవక్షేత్రంగా వెలుగొందుతోంది. శ్రీగిరి కొండపై స్వయంభువుగా వెలసిన మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం శతాబ్దాలుగా భక్తుల ఆధ్యాత్మిక ఆధారంగా నిలిచింది. ఇక్కడికి చేరుకునే ప్రతి యాత్రికుడూ ప్రత్యేకమైన దైవానుభూతిని పొందుతాడనే విశ్వాసం ఉంది. జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, విద్యాకటాక్షం వంటి వరాలు ప్రత్యేకంగా కోరుకోకపోయినా స్వామి అనుగ్రహం లభిస్తుందనే నమ్మకం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది. అనేక ఉపాసన మార్గాలకు ఈ క్షేత్రం ఆదికాలం నుంచే పునాది వంటిది. ఆది శంకరాచార్యులు తమ స్తోత్రాల్లో ఈ క్షేత్ర మహిమను గాఢంగా వర్ణించినట్లు పురాతన వచనాలు సూచిస్తున్నాయి.
శ్రీశైలంలో జపతపాలు నిర్వహించే భక్తుల మనస్సు త్వరగా ఏకాగ్రతను సంతరించుకుంటుందని యాత్రికుల అనుభవాలు చెబుతున్నాయి. అమ్మవారికి కుంకుమ సమర్పించిన వేళ శిలామూర్తి మృదువుగా అనిపిస్తుందనే విశ్వాసం కూడా ఉంది. భక్తి భావంతో సమర్పించే ప్రతి అర్పణకు ఆధ్యాత్మిక స్పందన లభిస్తుందనే భావన యాత్రికుల్లో గాఢంగా కనిపిస్తుంది. ఆలయ పరిసరాల్లోని కొండరాళ్లపై చెక్కబడిన శిల్పాలు పురాతన నిర్మాణ వైభవాన్ని సాక్ష్యంగా నిలబెడుతున్నాయి. పల్లవుల కాలానికి చెందిన శిల్పకళా చిహ్నాలు ఈ ప్రాంత చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని మరింత స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
11వ శతాబ్దంలో చోళులు, పల్లవులు ఈ ఆలయ అభివృద్ధికి విశేషంగా కృషి చేసినట్లు శాసనాలు తెలియజేస్తున్నాయి. మొదటి కులోత్తుంగ చోళుడు దక్షిణ ద్వారంలో గాలిగోపుర నిర్మాణం చేపట్టినట్లు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. మూడవ కులోత్తుంగ చోళుడు ఆలయ విస్తరణలో భాగంగా మరిన్ని నిర్మాణాలను పూర్తి చేశాడు. ద్వాదశ శతాబ్దంలో వీరనరసింహ యాదవరాయుడు ప్రాకారాలు, నాలుగు ప్రధాన ద్వారాలను అనుసంధానించే గోపురాలు నిర్మించి ఆలయ వైభవాన్ని పెంచాడు.
విజయనగర సామ్రాజ్యాధీశుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1516లో 100 స్తంభాల మంటపాన్ని నిర్మించినట్లు శాసనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. తూర్పు, పడమర దిశల్లో ఉన్న ఎత్తైన గాలిగోపురాలు గజపతులపై సాధించిన విజయానికి చిహ్నాలుగా నిర్మించబడ్డాయని చెబుతారు. అయితే 2010 మే 26న సంభవించిన లైలా తుఫాను ప్రభావంతో ఒక గోపురం కూలిపోయిన ఘటన భక్తులను కలచివేసింది. పగుళ్లు కనిపించినప్పటికీ పునర్నిర్మాణ చర్యలు చేపట్టినట్లు సమాచారం వెలువడింది.
పురాణ కథనాల ప్రకారం.. సుబ్రహ్మణ్య స్వామి అలిగిన సందర్భంలో పరమశివుడు తన కుమారుని వెతుకుతూ వచ్చి ఈ ప్రాంతంలోనే స్థిరపడ్డాడని చెబుతారు. అందువల్ల ఇక్కడ ధూళి దర్శనానికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఏర్పడింది. దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే భక్తులు సంప్రదాయాచారాల కంటే భక్తి భావాన్నే ప్రధానంగా తీసుకుని స్వామిని దర్శిస్తే ఆయన కృప లభిస్తుందనే విశ్వాసం బలంగా ఉంది.
శ్రీశైల యాత్రలో సాక్షి గణపతి దర్శనం ముఖ్యంగా భావించబడుతుంది. భక్తులు తమ గోత్రనామాలు అక్కడ నమోదు చేయడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది. చిత్రగుప్తుని లెక్కలకన్నా సాక్షి గణపతి స్వయంగా నమోదు చేస్తాడనే విశ్వాసం భక్తులలో ఉంది. స్వామిని చెవిటి మల్లన్నగా సంభోదించే ఆచారం వెనుక కూడా ఒక కథనం ఉంది. భక్తుడు పలుమార్లు తన విన్నపాన్ని చెప్పిన తరువాత ఆ పేరుతో పిలవడంతో ఆ సంభోదన స్థిరపడిందని చెబుతారు.
శిఖరేశ్వరంలో నంది శృంగాల మధ్య నుంచి శ్రీశైల శిఖరాన్ని దర్శిస్తే పునర్జన్మ ఉండదనే నమ్మకం యాత్రికులను ఆకర్షిస్తోంది. హాటకేశ్వరంలో కొత్త కుండలో బంగారు లింగం స్వయంగా అవతరించిందనే పురాణగాథ ప్రాచుర్యంలో ఉంది. పాలధారలు, పంచధారలను పవిత్ర జలాలుగా భావించి స్వీకరించేవారు శుభఫలితాలు పొందుతారనే విశ్వాసంతో అక్కడికి చేరుకుంటారు.
ఈ విధంగా శ్రీశైలం కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు. చరిత్ర, శిల్పకళ, రాజవంశాల కృషి, పురాణగాథలు, భక్తుల అనుభవాలు అన్నీ కలిసిన మహత్తర ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రంగా నిలిచింది. ప్రతి యుగంలోనూ తన వైభవాన్ని నిలబెట్టుకున్న ఈ పవిత్ర స్థలం నేటికీ లక్షలాది భక్తులను ఆకర్షిస్తూ విశ్వాసానికి ప్రతీకగా కొనసాగుతోంది.
ALSO READ: చిన్నారులకు వెండి మొలతాడు వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం ఏంటో తెలుసా?
