Rent House: అద్దె ఇళ్లలో లేదా వ్యాపార స్థలాల్లో నివసించే వ్యక్తులకు తరచుగా ఒక సందేహం కలుగుతూ ఉంటుంది. ఒక ఆస్తిలో చాలా సంవత్సరాల పాటు అద్దె చెల్లిస్తూ ఉంటే ఆ ఆస్తి తమదిగా మారుతుందా అనే ప్రశ్న చాలా మందిలో గందరగోళాన్ని కలిగిస్తుంది. ముఖ్యంగా 12 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం ఒకే ఇంట్లో లేదా దుకాణంలో ఉంటే ఆ ఆస్తిపై హక్కులు వస్తాయని చాలా మంది నమ్ముతుంటారు. అయితే ఇది పూర్తిగా నిజం కాదని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఆస్తి యాజమాన్యం, అద్దె సంబంధాలు, చట్టపరమైన హక్కులు అనే అంశాలు స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోకపోతే అనవసరమైన అపోహలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే అద్దెదారులు మరియు యజమానుల మధ్య ఉన్న చట్టపరమైన సంబంధాన్ని సరిగ్గా తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం.
ప్రస్తుతం పట్టణ ప్రాంతాల్లో అనేక మంది సంవత్సరాల తరబడి అద్దె ఇళ్లలోనే జీవనం కొనసాగిస్తున్నారు. కొందరు వ్యాపారులు దశాబ్దాలుగా ఒకే చోట దుకాణాలు నడుపుతూ తమ వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేసుకుంటున్నారు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో యజమానులు ఒక్కసారిగా ఖాళీ చేయమని చెప్పినప్పుడు అద్దెదారులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటారు. ఉదాహరణకు కొన్ని చోట్ల 25 సంవత్సరాల పాటు లీజుకు ఇచ్చిన దుకాణాలను గడువు పూర్తికాకముందే ఖాళీ చేయాలని చెప్పిన సంఘటనలు ఉన్నాయి. అలాగే సంవత్సరాలుగా జిమ్ లేదా ఇతర వ్యాపారాలు నిర్వహిస్తున్న అద్దెదారులు కూడా యజమాని నిర్ణయంతో ఒక్కసారిగా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఒకే ప్రాంతంలో చాలా కాలం వ్యాపారం చేస్తే అక్కడ కస్టమర్లు ఏర్పడతారు. ఆ స్థలాన్ని వదిలి మరోచోటికి వెళ్లడం వారికి పెద్ద సవాలుగా మారుతుంది.
ఇంకొకవైపు యజమానులకు కూడా కొన్ని సమస్యలు ఎదురవుతుంటాయి. కొందరు అద్దెదారులు చాలా కాలం ఒకే ఆస్తిలో ఉంటూ అది తమదేనని చెప్పే పరిస్థితులు కూడా ఏర్పడతాయి. “12 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ కాలం ఉంటే ఆ ఆస్తి అద్దెదారిదే అవుతుంది” అనే వాదనతో కొందరు యజమానులతో వాదనలు చేస్తుంటారు. దేశంలోని కొన్ని నగరాల్లో ఇలాంటి సంఘటనలు జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. ఉదాహరణకు ఒక ప్రాంతంలో నెలకు కేవలం రూ.150 అద్దెతో ఒక దుకాణాన్ని తీసుకున్న వ్యక్తి దాదాపు 50 సంవత్సరాలుగా అదే చోట కొనసాగుతున్న సందర్భం ఉంది. మరో ప్రాంతంలో నెలకు రూ.5 అద్దెతో దశాబ్దాలుగా నివసిస్తున్న వ్యక్తుల గురించి కూడా సమాచారం ఉంది. ఈ పరిస్థితులు యజమానులకు కూడా ఇబ్బందులు కలిగిస్తాయి.
అయితే చట్టపరంగా చూసినప్పుడు 12 సంవత్సరాల నిబంధన అద్దెదారులకు ఆస్తి యాజమాన్య హక్కును ఇవ్వదు. ఒక ఆస్తి ఎవరిది అనే విషయం టైటిల్ పత్రాల ఆధారంగా మాత్రమే నిర్ణయించబడుతుంది. ఆస్తికి సంబంధించిన పన్నులు కూడా యజమాని పేరుపైనే ఉంటాయి. ఆస్తి పన్ను చెల్లించేది కూడా యజమానే. అద్దెదారు తన పేరుపై విద్యుత్ లేదా నీటి బిల్లులు మార్చుకున్నా కూడా ఆస్తిపై యాజమాన్య హక్కు రాదు. కొన్ని సందర్భాల్లో అద్దెదారులు తమ పేరు మీద బిల్లులు తీసుకున్నారని చెప్పి ఆస్తిపై హక్కు ఉందని వాదిస్తారు. కానీ చట్టం దృష్టిలో అది సరైన ఆధారం కాదు.
ఒక వ్యక్తి నిజంగా ఆ ఆస్తి యజమానిగా మారాలంటే అసలు యజమాని ఆస్తిని అమ్మడానికి అంగీకరించాలి. దానికి సంబంధించిన సరైన చట్టపరమైన ఒప్పంద పత్రాలు ఉండాలి. అమ్మకం ఒప్పందం, డబ్బు అందుకున్నట్లు రసీదు, నమోదు పత్రాలు వంటి ఆధారాలు అవసరం. ఇవి లేకుండా కేవలం అద్దె చెల్లిస్తూ ఉండటం ద్వారా యాజమాన్య హక్కు పొందడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని సందర్భాల్లో తెల్ల కాగితంపై సంతకం తీసుకుని దానిని అమ్మకం ఒప్పందంగా చూపించే ప్రయత్నాలు జరుగుతాయి. కానీ అవి చట్టపరంగా సరైనవి కాకపోవచ్చు.
దీర్ఘకాలం అద్దె చెల్లిస్తూ ఒకే చోట నివసించిన వ్యక్తిని కొన్నిసార్లు శాశ్వత అద్దెదారుగా పరిగణిస్తారు. అంటే అతను ఆ స్థలంలో ఎక్కువకాలం ఉన్న వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందుతాడు. కానీ దానితో అతనికి పూర్తి యాజమాన్య హక్కు రావడం లేదు. యజమాని ఆస్తిని తిరిగి తీసుకోవాలంటే చట్టపరమైన విధానాన్ని అనుసరించాలి. కొన్నిసార్లు అద్దెదారుని ఖాళీ చేయించడానికి కోర్టు ప్రక్రియలు కూడా అవసరం అవుతాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో అద్దెదారుకు నష్టపరిహారం చెల్లించాల్సిన పరిస్థితులు కూడా ఏర్పడవచ్చు.
అందువల్ల 12 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం అద్దెకు ఉంటే ఆస్తి స్వంతమవుతుందని భావించడం సరైనది కాదు. అద్దెదారులు, యజమానులు ఇద్దరూ కూడా చట్టపరమైన విషయాలను స్పష్టంగా తెలుసుకొని వ్యవహరించడం చాలా ముఖ్యం. సరైన పత్రాలు, ఒప్పందాలు లేకుండా ఏ ఆస్తిపైనా యాజమాన్య హక్కు పొందడం సాధ్యం కాదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. కాబట్టి అద్దె ఒప్పందాలు చేసుకునే సమయంలో అన్ని నిబంధనలను స్పష్టంగా తెలుసుకొని ముందుకు సాగడం ఉత్తమం.
ALSO READ: Akriti Agarwal: పృథ్వీ షా మనసు దోచిన ఆకృతి అగర్వాల్ ఎవరో తెలుసా?