NASA satellite: రాత్రి వేళల్లో ఆకాశాన్ని గమనిస్తున్నప్పుడు ఒక్కసారిగా అగ్ని గోళంలా వెలిగుతూ వేగంగా కిందకు దూసుకొచ్చే కాంతి కనిపిస్తే చాలా మంది దాన్ని ఉల్కగా భావిస్తారు. అయితే కొన్నిసార్లు అంతరిక్షంలో పని ముగించుకున్న ఉపగ్రహాలు కూడా భూమి వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించే సమయంలో ఇలాగే అగ్నిగోళంలా కనిపిస్తాయి. ప్రస్తుతం అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థకు చెందిన సుమారు 600 కిలోగ్రాముల బరువున్న ఒక ఉపగ్రహం భూమి వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించబోతున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. దాదాపు 14 సంవత్సరాల క్రితం ప్రయోగించిన ఈ ఉపగ్రహం తన పని పూర్తిచేసుకుని ఇప్పుడు సహజ ప్రక్రియలో భాగంగా భూమి వైపు దిగివస్తోంది. తాజా అంచనాల ప్రకారం మార్చి 11 సాయంత్రం నాటికి ఇది భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి పూర్తిగా కాలిపోవచ్చని అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్తలు వెల్లడించారు.
ఈ పరిణామం ప్రజలకు ఎలాంటి ప్రమాదాన్ని కలిగించదని నిపుణులు స్పష్టంగా చెబుతున్నారు. అయితే ఇది అంతరిక్ష శాస్త్రంలో జరిగే ఆసక్తికరమైన ప్రక్రియను అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక మంచి ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్న ఉపగ్రహాలు తమ పనిని పూర్తిచేసుకున్న తర్వాత ఎలా కక్ష్యను కోల్పోతాయో, అవి వాతావరణంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఏమి జరుగుతుందో అనే విషయాలను ఈ ఘటన ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. సాధారణంగా ఉపగ్రహాలు భూమి చుట్టూ నిర్దిష్ట కక్ష్యలో తిరుగుతుంటాయి. కానీ కాలక్రమేణా గాలి ఘర్షణ ప్రభావం పెరగడం వల్ల వాటి వేగం తగ్గి కక్ష్య నుంచి క్రమంగా దిగువకు జారుతాయి. ఒక దశకు చేరుకున్న తర్వాత అవి భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశిస్తాయి.
ఇలాంటి పరిస్థితిని సాధారణంగా నియంత్రణ లేకుండా జరిగే పునఃప్రవేశం అని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతారు. అంటే ఉపగ్రహాన్ని తిరిగి నియంత్రించి దిశ మార్చే పరిస్థితి లేకపోవడం వల్ల అది సహజంగా దిగివస్తుంది. గతంలో కూడా ఇలాంటి సంఘటనలు జరిగాయి. పెద్ద పరిమాణంలో ఉన్న అంతరిక్ష ప్రయోగ వేదికలు కూడా గతంలో భూమి వైపు పడిపోయిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ ఎక్కువ సందర్భాల్లో అవి భూమి వాతావరణంలోనే పూర్తిగా కాలిపోవడం వల్ల ప్రజలకు ఎలాంటి ప్రమాదం కలగలేదు. అంతేకాకుండా ఇలా జరిగే ప్రక్రియలు అంతరిక్షంలో పేరుకుపోతున్న వ్యర్థాలను తగ్గించడంలో కూడా సహాయపడతాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
ఉపగ్రహం భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే సమయంలో అద్భుతమైన భౌతిక ప్రక్రియలు జరుగుతాయి. సుమారు 120 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వద్ద వాతావరణం మరింత సాంద్రంగా మారుతుంది. ఆ సమయంలో ఉపగ్రహం వేగం గంటకు సుమారు 28000 కిలోమీటర్ల వరకు ఉండవచ్చు. ఈ వేగం ధ్వని వేగం కంటే అనేక రెట్లు ఎక్కువ. అంత వేగంగా ప్రయాణించే వస్తువు వాతావరణంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు గాలి ఘర్షణ తీవ్రంగా పెరుగుతుంది. దాని వల్ల ఉపగ్రహం చుట్టూ తీవ్రమైన ఉష్ణోగ్రత ఏర్పడి కొన్ని సందర్భాల్లో 2000 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు చేరుతుంది. ఈ అధిక ఉష్ణోగ్రత కారణంగా ఉపగ్రహం బయట పొరలు క్రమంగా కాలిపోతూ కరుగుతాయి.
ఈ దశలో ఉపగ్రహం చుట్టూ ప్లాస్మా పొర ఏర్పడుతుంది. ఆ సమయంలో రేడియో సంకేతాలు కూడా కొన్ని క్షణాలు నిలిచిపోవచ్చు. తరువాత సుమారు 78 నుంచి 84 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో గాలి ఒత్తిడి, వేగం ప్రభావం వల్ల ఉపగ్రహం చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ సమయంలో ఏర్పడే అగ్నిగోళాన్ని రాత్రి వేళల్లో భూమి నుంచి చూసే అవకాశం ఉంటుంది. శాస్త్రవేత్తల అంచనాల ప్రకారం ఇలాంటి సందర్భాల్లో ఉపగ్రహంలోని 80 నుంచి 90 శాతం భాగం ఆకాశంలోనే పూర్తిగా కాలిపోతుంది. కేవలం టైటానియం లేదా ఉక్కు వంటి బలమైన పదార్థాలతో తయారైన చిన్న భాగాలు మాత్రమే భూమి వైపు చేరే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ ఉపగ్రహం అసలు ప్రయోగించిన ముఖ్య ఉద్దేశ్యం భూమి చుట్టూ ఉన్న రేడియేషన్ బెల్ట్స్ను అధ్యయనం చేయడం. భూమి చుట్టూ ఉండే ఈ రేడియేషన్ బెల్ట్స్ సూర్యుడి నుంచి వచ్చే అధిక శక్తి కణాలను అడ్డుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ ఉపగ్రహం సుమారు 7 సంవత్సరాల పాటు పనిచేసి అంతరిక్ష శాస్త్రానికి అనేక విలువైన సమాచారాన్ని అందించింది. ముఖ్యంగా భూమి చుట్టూ తాత్కాలికంగా ఏర్పడే మూడవ రేడియేషన్ బెల్ట్ గురించి మొదటిసారిగా కీలక సమాచారం అందించింది. తరువాత కాలక్రమేణా ఉపగ్రహంలోని ఇంధనం పూర్తిగా ముగియడంతో దాని కార్యకలాపాలు నిలిచిపోయాయి.
మొదట్లో ఈ ఉపగ్రహం 2034 ప్రాంతంలో భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశిస్తుందని అంచనా వేసారు. అయితే ఇటీవల సూర్య కార్యకలాపాలు పెరగడం వల్ల భూమి పైభాగ వాతావరణం కొంత విస్తరించింది. దాంతో ఉపగ్రహంపై గాలి ఘర్షణ ప్రభావం పెరిగి అది వేగంగా కక్ష్యను కోల్పోయింది. ఫలితంగా అంచనాల కంటే సుమారు 8 సంవత్సరాల ముందుగానే ఇది భూమి వైపు దిగివస్తోందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు.
ఈ ఉపగ్రహం కూలే సమయం గురించి అంచనాలు కూడా వెల్లడయ్యాయి. తాజా ట్రాకింగ్ సమాచారం ప్రకారం మార్చి 11 సమయంలో ఇది భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు. అయితే ఇలాంటి సంఘటనల్లో సమయ అంచనాల్లో కొంత మార్పు ఉండవచ్చు. సాధారణంగా ఒక రోజు వరకు తేడా ఉండే అవకాశముందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయినప్పటికీ ప్రజలు ఎలాంటి ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
భూమి ఉపరితలం మొత్తం చూస్తే దాదాపు 70 శాతం భాగం సముద్రాలతోనే నిండి ఉంది. అందువల్ల ఉపగ్రహ శకలాలు సముద్రంలో పడే అవకాశమే ఎక్కువగా ఉంటుంది. గతంలో కూడా భారీ బరువు ఉన్న ఉపగ్రహాలు భూమి వైపు పడిపోయినా పెద్దగా ప్రమాదాలు సంభవించలేదు. చాలా సందర్భాల్లో అవి పూర్తిగా కాలిపోయాయి లేదా సముద్రంలో పడిపోయాయి. కాబట్టి ఈ ఘటనను భయపడాల్సిన అవసరం లేకుండా ఒక శాస్త్రీయ సంఘటనగా చూడాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ఈ సంఘటన సాధారణ ప్రజలకు అంతరిక్ష శాస్త్రంపై అవగాహన పెంచే అవకాశం కూడా ఇస్తుంది. అంతరిక్షంలో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు శాశ్వతంగా అక్కడే ఉండవు. వాటి పనికాలం ముగిసిన తర్వాత అవి సహజంగా భూమి వైపు తిరిగి వస్తాయి. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు ఇప్పుడు నియంత్రిత పునఃప్రవేశ విధానాన్ని ఉపయోగిస్తూ ఉపగ్రహాలను సముద్ర ప్రాంతాల్లో కూల్చే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాయి. అంతరిక్ష వ్యర్థాలు పెరగకుండా చూడటంలో ఇది కీలక చర్యగా భావిస్తున్నారు. మొత్తానికి ఈ ఉపగ్రహం భూమి వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించడం ఒక సహజ ప్రక్రియ మాత్రమేనని, ప్రజలకు ప్రమాదం చాలా తక్కువగా ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
ALSO READ: వామ్మో.. బంగారం ఉగ్రరూపం.. కొనాలంటే ఆలోచించాల్సిందేనా!