మిడిల్ ఈస్ట్ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లో ఆందోళనలను మరింత పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న సైనిక చలనం గ్లోబల్ ఎనర్జీ సరఫరాపై ప్రభావం చూపే అవకాశాలపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చ జరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రపంచ దృష్టి ఎక్కువగా హార్ముజ్ సముద్ర సన్నని మార్గంపై కేంద్రీకృతమైంది. గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి ప్రపంచ దేశాలకు ముడి చమురు సరఫరా అయ్యే ప్రధాన సముద్ర మార్గాల్లో ఇదొకటి కావడం వల్ల దీనికి అత్యంత వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం ఉంది. గల్ఫ్ దేశాల నుంచి ఎగుమతి అయ్యే ముడి చమురు భారీగా ఈ మార్గం ద్వారానే ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలకు చేరుతుంది. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో సుమారు 20 నుంచి 30 శాతం వరకు ఈ సముద్ర మార్గం ద్వారానే రవాణా అవుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు, సరఫరాపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు అవసరం ప్రతి సంవత్సరం పెరుగుతూనే ఉంది. ప్రపంచ చమురు మార్కెట్ పరిస్థితులపై విడుదల చేసిన నివేదికలో ప్రపంచ చమురు డిమాండ్ గణాంకాలను వెల్లడించారు. 2024 సంవత్సరంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా రోజుకు సగటున 103.84 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు వినియోగం నమోదైనట్లు అంచనా. ఇది గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే రోజుకు సుమారు 1.49 మిలియన్ బ్యారెళ్ల పెరుగుదలగా పేర్కొన్నారు. అంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు వినియోగం సుమారు 1.5 శాతం మేర పెరిగిందని అర్థం. ఇదే సమయంలో ప్రపంచంలో ఉన్న మొత్తం ప్రామాణిక ముడి చమురు నిల్వల వివరాలు కూడా వెల్లడయ్యాయి. 2024 చివరి నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 1,566,869 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే సుమారు 2,340 మిలియన్ బ్యారెళ్ల పెరుగుదలను సూచిస్తోంది.
ప్రపంచంలో అత్యధిక చమురు నిల్వలు కలిగిన దేశాల విషయానికి వస్తే వెనిజువేలా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. ఈ దేశంలో సుమారు 303,221 మిలియన్ బ్యారెళ్ల ప్రామాణిక చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రపంచ మొత్తం చమురు నిల్వల్లో గణనీయమైన వాటా ఈ దేశం వద్దనే ఉండడం వల్ల అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో కూడా వెనిజువేలా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇటీవల కాలంలో అక్కడి రాజకీయ పరిణామాలు కూడా అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించాయి. ప్రపంచంలోని ప్రధాన శక్తుల మధ్య వ్యూహాత్మక పోటీ నేపథ్యంలో ఈ దేశంలోని భారీ చమురు వనరులు మరింత ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాయని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు.
వెనిజువేలాకు తర్వాత ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో సౌదీ అరేబియా ఉంది. ఈ దేశంలో సుమారు 267,200 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. మూడవ స్థానంలో ఇరాన్ నిలిచింది. ఇరాన్ వద్ద సుమారు 208,600 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు అంచనా. నాలుగవ స్థానంలో కెనడా ఉంది. అక్కడ సుమారు 163,440 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. ఐదవ స్థానంలో ఇరాక్ ఉంది. ఇరాక్లో సుమారు 145,019 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు సమాచారం.
ఈ జాబితాలో ఆరో స్థానంలో యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ ఉంది. అక్కడ సుమారు 113,000 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. ఏడవ స్థానంలో కువైట్ నిలిచింది. ఈ దేశంలో సుమారు 101,500 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు అంచనా. ఎనిమిదవ స్థానంలో రష్యా ఉంది. అక్కడ సుమారు 80,000 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. తొమ్మిదవ స్థానంలో లిబియా నిలిచింది. లిబియాలో సుమారు 48,363 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు సమాచారం. పదవ స్థానంలో అమెరికా ఉంది. అక్కడ సుమారు 45,014 మిలియన్ బ్యారెళ్ల ప్రామాణిక చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.
ఈ గణాంకాలను పరిశీలిస్తే ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లో మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాల ప్రభావం ఇప్పటికీ ఎంతో కీలకంగా ఉందని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ముఖ్యంగా సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్, ఇరాక్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్ వంటి దేశాలు ప్రపంచ ఎనర్జీ సరఫరాలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో రష్యా, అమెరికా వంటి దేశాలు కూడా ఈ జాబితాలో కీలక స్థానాలను దక్కించుకున్నాయి. ప్రపంచ చమురు రాజకీయాల్లో ఈ దేశాల ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఇక చమురు నిల్వల విషయంలో భారతదేశ స్థానం మాత్రం ప్రపంచంలోని ప్రధాన దేశాలతో పోలిస్తే చాలా వెనుకబడి ఉంది. ప్రపంచ స్థాయిలో భారత్ సుమారు 22వ స్థానంలో ఉంది. భారతదేశంలో సుమారు 4,981 మిలియన్ బ్యారెళ్ల ప్రామాణిక ముడి చమురు నిల్వలు ఉన్నట్లు సమాచారం. 2023తో పోలిస్తే ఇది సుమారు 132 మిలియన్ బ్యారెళ్ల పెరుగుదలగా కనిపించినప్పటికీ వెనిజువేలా, సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్ వంటి దేశాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ స్థాయిలోనే ఉంది. అందువల్ల భారత్ తన అవసరాలకు అవసరమైన ముడి చమురులో ఎక్కువ భాగాన్ని విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి కొనసాగుతోంది.
ప్రపంచ చమురు నిల్వల పంపిణీ, గ్లోబల్ డిమాండ్ పెరుగుదల, మిడిల్ ఈస్ట్ ప్రాంతంలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో భవిష్యత్తులో ఎనర్జీ భద్రత ప్రపంచ దేశాలకు కీలక అంశంగా మారే అవకాశాలు ఉన్నాయని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.