పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితులు ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై స్పష్టమైన ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ముఖ్యంగా చమురు, వంట గ్యాస్ ధరల విషయంలో అనేక దేశాలు ఇప్పటికే ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయి. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణల ప్రభావం క్రమంగా ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరిస్తోంది. ఈ పరిణామాల కారణంగా ఇంధన ఉత్పత్తి, సరఫరా వ్యవస్థలపై అంతరాయాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల ప్రభావం భారతదేశంపైనా పడింది. దేశంలో వంట గ్యాస్ ధరలు తాజాగా పెరగడంతో సామాన్య ప్రజలపై మరోసారి ఆర్థిక భారం పడింది. చమురు మార్కెటింగ్ సంస్థలు తీసుకున్న నిర్ణయంతో 14.2 కిలోల బరువు గల సబ్సిడీ లేని వంట గ్యాస్ సిలిండర్ ధరను రూ.60 వరకు పెంచినట్లు ప్రకటించాయి. ఈ కొత్త ధరలు మార్చి 7 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. దీని వల్ల దేశవ్యాప్తంగా వంట గ్యాస్ వినియోగించే కుటుంబాలు కొత్త ధరలకు అనుగుణంగా ఖర్చు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
దేశంలోని ప్రధాన నగరాల్లో వంట గ్యాస్ ధరలు గణనీయంగా పెరిగినట్లు తాజా వివరాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. రాజధాని నగరమైన ఢిల్లీలో 14.2 కిలోల గ్యాస్ సిలిండర్ ధర రూ.913కు చేరుకుంది. ఆర్థిక రాజధానిగా పేరుగాంచిన ముంబైలో అదే సిలిండర్ ధర రూ.912.50గా నమోదైంది. తూర్పు భారతదేశంలోని కోల్కతా నగరంలో ఇది రూ.939 వరకు పెరిగింది. దక్షిణ భారతదేశంలోని చెన్నైలో సిలిండర్ ధర రూ.928.50గా ఉంది. అయితే ప్రతి రాష్ట్రంలో స్థానిక అమ్మకపు పన్ను లేదా విలువ ఆధారిత పన్ను మార్పుల కారణంగా ధరల్లో కొంత తేడా ఉండే అవకాశం ఉంది. గత సంవత్సరం 2025 ఏప్రిల్ నెలలో సిలిండర్ ధరను రూ.50 పెంచిన తర్వాత దాదాపు 11 నెలల వ్యవధిలో మరోసారి పెంపు జరగడం గమనార్హం. దీంతో గ్యాస్ ధరల పెరుగుదలపై వినియోగదారుల ఆందోళనలు మరింత పెరిగాయి.
ఇక వాణిజ్య వినియోగం కోసం ఉపయోగించే 19 కిలోల గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలు కూడా ఇటీవల పెరిగాయి. ఒక్క సిలిండర్పై రూ.114.5 వరకు పెంపు జరిగినట్లు సమాచారం. ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో వాణిజ్య సిలిండర్ ధర రూ.1,883 వరకు చేరుకుంది. హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, ఇతర వ్యాపార సంస్థలు ప్రధానంగా ఈ రకమైన సిలిండర్లను ఉపయోగిస్తాయి. అయితే తక్కువ ఆదాయం గల కుటుంబాలకు అందించే ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన పథకం కింద ఉన్న 10 కోట్లకు పైగా కుటుంబాలకు మాత్రం గ్యాస్ ధరల్లో ఎలాంటి మార్పు చేయలేదు. ఈ నిర్ణయం ద్వారా పేద మరియు మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు కొంత ఉపశమనం కలిగించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావించినట్లు తెలుస్తోంది.
గ్యాస్ ధరల పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం పశ్చిమాసియాలో ఏర్పడిన ఉద్రిక్త పరిస్థితులేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ దాడుల నేపథ్యంలో ఇరాన్ కీలక సముద్ర మార్గమైన హార్ముజ్ జలసంధి వినియోగాన్ని పరిమితం చేసినట్లు అంతర్జాతీయ నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో ఈ సముద్ర మార్గానికి అత్యంత కీలక స్థానం ఉంది. రోజుకు సుమారు 20 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు ఈ మార్గం ద్వారా ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలకు రవాణా అవుతుంది. ఇది ప్రపంచ చమురు వినియోగంలో దాదాపు ఐదో వంతు భాగం కావడం గమనార్హం. అంతేకాకుండా ప్రపంచ వంట గ్యాస్ సరఫరాలో కూడా పెద్ద భాగం ఇదే మార్గం ద్వారా జరుగుతుంది. గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని కొన్ని దేశాలు ఉత్పత్తిని తగ్గించడం కూడా సరఫరాపై ప్రభావం చూపుతోంది.
భారతదేశం ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 31.3 మిలియన్ టన్నుల వంట గ్యాస్ను వినియోగిస్తోంది. ఈ మొత్తం అవసరాల్లో దాదాపు 62 శాతం వరకు విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఈ దిగుమతుల్లో గణనీయమైన భాగం హార్ముజ్ జలసంధి మార్గం ద్వారా భారత్కు చేరుతుంది. అందువల్ల ఆ ప్రాంతంలో ఏ చిన్న అంతరాయం జరిగినా దేశీయ మార్కెట్పై దాని ప్రభావం వెంటనే కనిపిస్తుంది. ఇంధన సరఫరా తగ్గడం వల్ల ధరలు పెరగడం సహజమని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
వాణిజ్య గ్యాస్ సరఫరా తగ్గడంతో ఆతిథ్య రంగంపై కూడా ప్రభావం పడుతోంది. దేశంలోని పెద్ద నగరాల్లో హోటళ్లు మరియు రెస్టారెంట్లు గ్యాస్ సరఫరా ఆలస్యంగా అందుతోందని పేర్కొంటున్నాయి. సాధారణంగా ఈ వ్యాపార సంస్థలు పెద్దగా గ్యాస్ నిల్వలు ఉంచుకోకపోవడం వల్ల సరఫరా అంతరాయం ఏర్పడితే కార్యకలాపాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంటుంది. పరిస్థితి మరింత తీవ్రమైతే కొన్ని రెస్టారెంట్లు తమ వంటకాల జాబితాను తగ్గించడం లేదా పనిచేసే సమయాన్ని తగ్గించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాల్సి రావచ్చు. అవసరమైతే తాత్కాలికంగా మూసివేయాల్సిన పరిస్థితి కూడా ఏర్పడే అవకాశముందని వ్యాపార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. దీని ప్రభావం ఆహార పంపిణీ సేవలపై కూడా పడే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వం కొన్ని జాగ్రత్త చర్యలు చేపట్టింది. వంట గ్యాస్ బుకింగ్ మధ్య వ్యవధిని 21 రోజుల నుంచి 25 రోజులకు పెంచినట్లు అధికారులు తెలిపారు. అలాగే రిఫైనరీలకు గ్యాస్ ఉత్పత్తి పెంచాలని ఆదేశాలు జారీ చేశారు. వాణిజ్య వినియోగదారుల కంటే గృహ వినియోగ గ్యాస్ కనెక్షన్లకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని చమురు మార్కెటింగ్ సంస్థలకు సూచనలు చేశారు. ఈ చర్యల ద్వారా సరఫరా వ్యవస్థను స్థిరపరచాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి వస్తే గ్యాస్ ధరల ఒత్తిడి కూడా తగ్గే అవకాశం ఉందని అధికారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ALSO READ: ఏంటీ?.. నిజమా?.. ఈ స్టార్ హీరో టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు ముని మనవడా?